1916: Η Κοζάνη υπό Γαλλική κατοχή – Του Σταύρου Π. Καπλάνογλου

Του Σταύρου Π. Καπλάνογλου Συγγραφέα -Ιστορικού ερευνητή.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στην προηγούμενη δημοσίευση αναφερθήκαμε στην κατάσταση που βρισκόταν η Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την απελευθέρωση της Κοζάνης Όπως είδαμε και το ξέσπασμα το 1914 του Α παγκοσμίου πόλεμου.
Οι διαφορετικές απόψεις ανάμεσα στον Βενιζέλο και τον βασιλιά πια Κωνσταντίνο Α’ μετά την δολοφονία του πατέρα του Γεώργιο Α’ , ήταν συχνές και φάνηκαν εντονότερες με την απόφαση που έπρεπε να πάρει η Ελλάδα με όσα συνέβαιναν στην Ευρώπη και την θέση που έπρεπε να παρει : ΑΝΤΑΝΤ / ΣΥΜΜΑΧΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ( αρχικά να την αποτελούν Γαλλία ,Μεγάλη Βρετανία (και η Βρετανική Αυτοκρατορία) και Ρωσία (μέχρι την αποχώρησή της το 1917) ή ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ/ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (Γερμανική Αυτοκρατορία , Αυστροουγγαρία , Οθωμανική Αυτοκρατορία (από τα τέλη 1914) ,& Βουλγαρία (από το 1915) , με την Ιταλία να είναι αρχικά μέλος της Τριπλής Συμμαχίας (με Γερμανία/Αυστρία) πριν τον πόλεμο, αλλά δεν εισήλθε στο πλευρό τους και αργότερα προσχώρησε στην Αντάντ..

Ο Βενιζέλος με την πρώτη συμμαχία ο Βασιλιάς φαινομενικά με την ουδετερότητα ,στην πραγματικότητα με τα κρυμμένα άλλα γνωστή σε όλους Γερμανική αδυναμία .
Λόγω της ανυποχώρητης στάσης του Βασιλιά, ο Βενιζέλος οδηγήθηκε στην πρώτη παραίτηση.(1915)
Ο Βενιζέλος κέρδισε τις εκλογές του Μαΐου 1915: , αλλά ο Βασιλιάς, εκμεταλλευόμενος την ασθένειά του, καθυστέρησε τη σύγκληση της Βουλής, παραβιάζοντας την κοινοβουλευτική πρακτική και δείχνοντας ότι δεν σεβόταν τη λαϊκή ετυμηγορία.
Στη Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριος του 1915, γίνεται απόβαση Συμμάχων.
Η έλευση των στρατευμάτων της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη, με τη συγκατάθεση του Βενιζέλου αλλά όχι του Βασιλιά, ενέτεινε το χάσμα, μετατρέποντας την πολιτική διαφωνία σε πρακτική δυσκολία διοίκησης.
Η Ελλάδα άρχισε να χωρίζεται σε δύο παρατάξεις: τους Βενιζελικούς (φιλελεύθεροι) και τους Αντιβενιζελικούς (βασιλικοί), με το δίπολο “εθνικό-αντιεθνικό” να αποκρυσταλλώνεται.

ΑΓΓΛΟΓΑΛΟΙ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Στις 5 Οκτωβρίου 1915 αρχίζει η απόβαση των αγγλογαλλικών στρατευμάτων στη Θεσσαλονίκη, μεταβάλλοντας την περιοχή σε ένα περιχαρακωμένο στρατόπεδο.
Αρχηγός όλων των στρατευμάτων, περίπου 34.000 Γάλλων και 14.000 Βρετανών, που ονομάστηκε «η Στρατιά της Ανατολής» ορίστηκε ο γάλλος στρατηγός Maurice Sarrail539.

1915 ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ
Ενδεικτικό του κλίματος είναι η συμμετοχή στις εκλογές στις 31 Μαΐου 1915 των Νέων Χωρών.
Για το νομό Κοζάνης η εθνική, θρησκευτική και γλωσσική διαφοροποίηση του πληθυσμού επηρέασε τις εκλογικές αναμετρήσεις της περιόδου 1915-1920, και σε αυτό προστίθεται και η κοινωνική διαφοροποίηση των κατοίκων533.

Ειδικά για την πόλη της Κοζάνης ήδη από το 1909, λαός και «τζορμπατζήδες»(αποκαλούνταν ειρωνικά η Αστική τάξη και οι έμποροι) βρίσκονταν σε έντονη διαμάχη που δεν τερματίστηκε με τους Βαλκανικούς πολέμους και συνεχίστηκε επηρεάζοντας και το εκλογικό αποτέλεσμα . Τα επιτελεία των κομμάτων προσπάθησαν να συγκροτήσουν τοπικούς κομματικούς μηχανισμούς και να αναδείξουν τους κατάλληλους υποψηφίους, εκμεταλλευόμενα τη συμμετοχή τους στο Μακεδονικό αγώνα και στην Οθωμανική Βουλή.
Έτσι, οι Γιώργος Μπούσιος, Κων/νος Δρίζης και Χαρίσιος Βαμβακάς ήταν υποψήφιοι στις εκλογές της 31ης Μαΐου 1915 και τα κόμματα που διεκδικούσαν την ψήφο ήταν το κόμμα των Φιλελευθέρων, των Ανεξάρτητων και των Εθνικοφρόνων.
Στις εκλογές αυτές ο Ν. Κοζάνης με πληθυσμό 180.791 κατοίκους εξέλεξε 11 βουλευτές .
Το Σεπτέμβρη του 1915 ο Βενιζέλος παραιτείται για δεύτερη φορά και διορίζονται από τον Κωνσταντίνο οι κυβερνήσεις Ζαΐμη και Σκουλούδη, ενώ στις εκλογές που προκηρύσσονται στις 6 Δεκεμβρίου 1915 απέχουν οι Φιλελεύθεροι, και νικητής για την Κοζάνη αναδεικνύεται ο αντιβενιζελικός συνδυασμός εκλέγοντας και τους έντεκα βουλευτές του νομού

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΟΧΥΡΟΥ ΡΟΥΠΕΛ ΑΜΑΧΗΤΙ ΤΟ 1916
(26/5/1916 κατόπιν ρητής εντολής της φιλοβασιλικής κυβέρνησης Σκουλούδη και του Γενικού Επιτελείου υπό τον Ιωάννη Μεταξά), με την έγκριση του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α’.)

Η παράδοση του στρατοπέδου Ρούπελ στα βουλγαρικά στρατεύματα δρομολογεί μια σειρά από εξελίξεις. Η παράδοση του οχυρού Ρούπελ στις γερμανοβουλγαρικές δυνάμεις έγινε στις 26 Μαΐου 1916 (13 Μαΐου με το παλαιό ημερολόγιο). Αν και αναφέρετε το 1915, η κρίσιμη αυτή πράξη που πυροδότησε τις πολιτικές εξελίξεις συνέβη το 1916.
Η Διαταγή Παράδοσης: Το οχυρό παραδόθηκε αμαχητί κατόπιν ρητής εντολής της φιλοβασιλικής κυβέρνησης Σκουλούδη και του Γενικού Επιτελείου (υπό τον Ιωάννη Μεταξά), με την έγκριση του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α’.
Η ηγεσία της Αθήνας υποστήριξε ότι η παράδοση ήταν αναγκαία για τη διατήρηση της «διαρκούς ουδετερότητας» της Ελλάδας, ώστε να μην έρθει σε σύγκρουση με τις Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία, Βουλγαρία), μετά την ήδη υπάρχουσα παρουσία της Αντάντ στη Θεσσαλονίκη.Για τους Βενιζελικούς και ένα μεγάλο μέρος του λαού, η παράδοση εθνικού εδάφους στον παραδοσιακό εχθρό (Βουλγαρία) χωρίς αντίσταση θεωρήθηκε πράξη προδοσίας.
Η παράδοση του Ρούπελ ήταν η «θρυαλλίδα» για τον Εθνικό Διχασμό και την τελική αποπομπή του Βασιλιά: Η απώλεια της Ανατολικής Μακεδονίας οδήγησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο στην ίδρυση της προσωρινής κυβέρνησης στη Θεσσαλονίκη (Αύγουστος 1916).
: Ακολούθησε η ταπεινωτική παράδοση ολόκληρου του Δ’ Σώματος Στρατού στους Γερμανούς και η μεταφορά του στο Γκέρλιτς, αφήνοντας την περιοχή υπό βουλγαρική κατοχή.
Οι Σύμμαχοι (Αγγλογάλλοι), θεωρώντας τον Κωνσταντίνο σύμμαχο των Γερμανών, επέβαλαν σκληρό αποκλεισμό, βομβάρδισαν την Αθήνα (Νοεμβριανά 1916) και τελικά τον ανάγκασαν σε παραίτηση και εξορία τον Ιούνιο του 1917.

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ

Το Καλοκαίρι του 1916 η Ελλάδα διανύει μια νέα προεκλογική περίοδο που θα οδηγούσε σε εκλογές το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς, αν δεν εκδηλωνόταν το κίνημα της Εθνικής Αμύνης1.

Μπροστά στις νέες εξελίξεις κηρύσσεται το κίνημα της Εθνικής Αμύνης στις 17/30 Αυγούστου 1916 και η είσοδος της Ελλάδας σε μια νέα προεκλογική περίοδο (Καλοκαίρι 1916) θα οδηγούσε σε εκλογές το Φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς, αν δεν εκδηλωνόταν το κίνημα της Εθνικής Αμύνης

Η ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ

. Η Κοζάνη συμμετέχει στις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα σ’ όλη την Ελλάδα την περίοδο του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, τον διχασμό και τα έντονα πολιτικά πάθη μεταξύ βασιλοφρόνων και Βενιζελικών.

Η βασιλόφρων τότε Κοζάνη, όταν έγινε το κίνημα της Άμυνας στη Θεσσαλονίκη, υποχρεώθηκε να το ακολουθήσει.

Ο Γενικός Διοικητής Κοζάνης Ηλιάκης επιβάλει δικτατορικό καθεστώς στην πόλη.

Η Κοζάνη από το 1916 και για τρία σχεδόν χρόνια βρίσκεται υπό το καθεστώς γαλλικής κατοχής.

Είναι μια δύσκολη κατάσταση.
Μέχρι κι ο Μητροπολίτης Φώτιος δικάζεται σε 5ετή φυλάκιση για δυσμενείς κρίσεις στο καθεστώς από το έκτακτο Στρατοδικείο Κοζάνης όπως διώξεις, φυλακίσεις, τρομοκρατία.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της πολιτικής και κατά συνέπεια της ζωής στη γαλλοκρατούμενη Κοζάνη.

Η ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΓΑΛΛΟΚΡΑΤΙΑ

Η περίοδος της Γαλλοκρατίας στη Δυτική Μακεδονία (1916-1917), κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτέλεσε μια ιδιόμορφη φάση κατοχής και διοίκησης από γαλλικά στρατεύματα, στο πλαίσιο του Μακεδονικού Μετώπου.

Η δημιουργία γαλλικών ζωνών στη Δυτική Μακεδονία (περιοχές Φλώρινας, Καστοριάς, Κοζάνης, Γρεβενών) δεν ήταν μια τυχαία απόφαση, αλλά επιβλήθηκε από την πολεμική αναγκαιότητα:
1. Η Ελλάδα ήταν διχασμένη μεταξύ του Βασιλιά Κωνσταντίνου (που επιθυμούσε φαινομενικά ουδετερότητα και αυτό φάνηκε από την παράδοση των οχυρών του Ρούπελ στους Γερμανοβουλγάρους χωρίς να πέσει σφαίρα ) και του Ελευθέριου Βενιζέλου (που τασσόταν με την Αντάντ). Οι Γάλλοι, θέλοντας να εξασφαλίσουν το μέτωπο, κατέλαβαν περιοχές που έλεγχαν οι βασιλικοί.
2. Μετά την παράδοση του Ρούπελ (1916) και την είσοδο βουλγαρικών στρατευμάτων στην Ανατολική Μακεδονία, οι Γάλλοι κινήθηκαν δυτικά για να αποτρέψουν μια παρόμοια κάθοδο προς την Αλβανία και την Ήπειρο.
3. Η Δυτική Μακεδονία ήταν κρίσιμη για τη σύνδεση των συμμαχικών δυνάμεων της Θεσσαλονίκης με το αλβανικό μέτωπο και τη Σερβία. Η κατάληψη της Μοναστηρίου (Μπίτολα) τον Νοέμβριο του 1916 από Γαλλοσερβικές δυνάμεις οριστικοποίησε τη ζώνη. Οι Γάλλοι ήθελαν να ελέγξουν την περιοχή για να περιορίσουν τις επεκτατικές βλέψεις της Ιταλίας στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΖΩΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΑΛΛΟΥΣ
2. Η Δημιουργία των Ζωνών
Οι περιοχές τέθηκαν υπό την “Armée française d’Orient” (Γαλλική Στρατιά της Ανατολής). Η γαλλική παρουσία ήταν έντονη σε Φλώρινα, Καστοριά και Γρεβενά, όπου εγκαταστάθηκαν γαλλικές φρουρές και στρατιωτική διοίκηση.

Η περίοδος αυτή έφερε σοβαρές αναταράξεις στον τοπικό πληθυσμό και τη διοίκηση:
Ο πληθυσμός αντιμετώπισε το φάσμα της πείνας, καθώς οι στρατοί επιτάσσουν τρόφιμα και τα δίκτυα μεταφοράς είχαν διακοπεί. Οι Γάλλοι αναγκάστηκαν να οργανώσουν προγράμματα επισιτισμού, μεταφέροντας σιτηρά από τη Θεσσαλονίκη προς το Αμύνταιο (Σό Οι Γάλλοι προέβαιναν σε συνεχείς επιτάξεις ζώων, καροτσιών, και τροφίμων. Οι κάτοικοι υποχρεώνονταν σε καταναγκαστικά έργα (διάνοιξη δρόμων, κατασκευή Οι Γάλλοι δίωκαν τους “Επίστρατους” (βασιλικούς) και υποστήριζαν τους βενιζελικούς, δημιουργώντας διχασμό μέσα στις τοπικές κοινωνίες.
Η περιοχή ήταν ελώδης και οι Γάλλοι στρατιώτες, όπως και ο τοπικός πληθυσμός, υπέφεραν από ελονοσία, η οποία ήταν endemic (ενδημική).
Υπήρχε έντονη δράση γαλλικών μυστικών υπηρεσιών για τον εντοπισμό φιλογερμανικών στοιχείων, οδηγώντας σε συλλήψεις και εκτοπισμούς.
Η γαλλοκρατία αυτή έληξε ουσιαστικά το 1917, όταν η Ελλάδα ενώθηκε επισήμως υπό την κυβέρνηση Βενιζέλου και τάχθηκε στο πλευρό της Αντάντ, οπότε η διοίκηση πέρασε σταδιακά πίσω στις ελληνικές αρχές, αν και ο στρατός της Αντάντ παρέμεινε μέχρι το τέλος του πολέμου.

Η ΚΟΖΑΝΗ ΣΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ

Η ζωή στην Κοζάνη κατά την περίοδο της Ουδέτερης Ζώνης (1916-1917) ήταν μια από τις πιο παράξενες και δύσκολες περιόδους στην ιστορία της πόλης, καθώς η περιοχή μετατράπηκε σε ένα ιδιότυπο «σύνορο» μέσα στην ίδια την Ελλάδα.
Η καθημερινότητα των Κοζανιτών διαμορφώθηκε από τους εξής παράγοντες:
Η ζώνη αυτή, που δημιουργήθηκε με παρέμβαση των Γάλλων για να αποφευχθεί ο εμφύλιος μεταξύ της κυβέρνησης της Θεσσαλονίκης (Βενιζέλος) και της Αθήνας (Κωνσταντίνος), περνούσε λίγο νοτιότερα από την Κοζάνη. Αυτό σήμαινε ότι η επικοινωνία με τη Θεσσαλία και την Παλαιά Ελλάδα κόπηκε απότομα, διαλύοντας το εμπόριο και τις οικογενειακές σχέσεις.
Η πόλη τελούσε υπό τον έλεγχο των Γάλλων (υπό τον στρατηγό Σαράι). Οι κάτοικοι ζούσαν με τον φόβο των μπλόκων και των ερευνών.
Για να βγει κάποιος από την πόλη χρειαζόταν ειδική άδεια («πάσο») από τις γαλλικές αρχές, η οποία δινόταν με μεγάλη δυσκολία.
Λόγω του αποκλεισμού και της ανάγκης να τραφούν χιλιάδες Γάλλοι στρατιώτες, τα τρόφιμα έγιναν δυσεύρετα.
Οι Γάλλοι έλεγχαν ακόμα και την παραγωγή των σιτηρών, αφήνοντας στους ντόπιους ελάχιστες ποσότητες, γεγονός που οδήγησε σε μαύρη αγορά.
Η Κοζάνη έγινε πεδίο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών. Οι βενιζελικοί (με τη στήριξη του Ηλιάκη και των Γάλλων) πίεζαν τους βασιλικούς. Πολλοί επώνυμοι Κοζανίτες που θεωρούνταν «αντιφρονούντες» συνελήφθησαν από τους Γάλλους και εκτοπίστηκαν σε στρατόπεδα στη Θεσσαλονίκη ή ακόμα και στη Βόρεια Αφρική.
Παρά την πίεση, η Κοζάνη παρέμενε ένα ζωντανό κέντρο.
⦁ Οι Γάλλοι αξιωματικοί σύχναζαν στα καφενεία της πλατείας, ενώ οι ντόπιοι
⦁ προσπαθούσαν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη για επιβίωση και την εθνική υπερηφάνεια, συχνά βλέποντας τους «συμμάχους» ως δυνάμεις κατοχής.
Η πόλη ζούσε μια ιδιότυπη κατοχή ει κάτω από τον αστερισμό της Γαλλίας.

Ήταν η έδρα γαλλικού προξενείου, του 40ου γαλλικού συντάγματος ιππικού της Αφρικής και του Μαροκινού ιππικού συντάγματος των Σπαχήδων. Γάλλοι, Σέρβοι, Σενεγαλέζοι κυκλοφορούν στην πόλη, ακόμα και Ρώσοι αιχμάλωτοι στρατιώτες
έσα σε αυτή τη συγκυρία έρχεται στην Κοζάνη ο ιδιαίτερος γραμματέας του Βενιζέλου Ι. Ηλιάκης (τέλη Ιουλίου 1916) για να συντονίσει τη προεκλογική εκστρατεία, ενώ τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς εγκαταστάθηκε στην Κοζάνη ο γάλλος πρόξενος του Μοναστηρίου Jules de Berne Lagarde 545 και ιδρύεται Γαλλικό προξενείο στην Κοζάνη

Ο Ηλιάκης θεωρούσε κρίσιμο σημείο των εκλογών τη στάση των Μουσουλμάνων και την απομάκρυνση των αντιβενιζελικών δημοσίων υπαλλήλων.

Ο Ηλιάκης οργάνωσε την προσχώρηση της Δυτικής Μακεδονίας στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και η επίσημη κήρυξη της Επανάστασης στην Κοζάνη έγινε την Κυριακή 18 Σεπτέμβρη του 1916 με πομπή από την πλατεία αγοράς ως τη Νομαρχία και τη συμμετοχή της χωροφυλακής, των εθελοντών της Εθνικής Άμυνας, των Συντεχνιών, του Δημάρχου Γ. Μάνου, του Δημοτικού Συμβουλίου, της Λέσχης Φιλελευθέρων και του μεγαλύτερου μέρους του λαού της Κοζάνης.

Τον Σεπτέμβρη του 1916 η περιοχή της Κοζάνης διαιρέθηκε στην επικράτεια της Προσωρινής Κυβέρνησης, σε μια ουδέτερη ζώνη στο ύψος των Σερβίων και στην επικράτεια της κυβέρνησης των Αθηνών στην περιοχή των Γρεβενών.

Στο διάστημα της Βενιζελικής κυριαρχίας και ως τις εκλογές του 1920 οι αντιβενιζελικοί της Κοζάνης βρίσκονταν υπό διωγμόν, τρομοκρατούμενοι από τα γαλλικά στρατιωτικά αποσπάσματα και τους Κρήτες χωροφύλακες .

Την εποχή αυτή φτάνουν στην Κοζάνη τα πρώτα συμμαχικά στρατεύματα με προορισμό την ανακατάληψη της Φλώρινας, ενώ στις 7 Σεπτέμβρη του 1916 φτάνουν ρωσικά στρατεύματα με δύο ίλες ιππικού υπό τον στρατηγό Diterichs και μονάδες ιππικού των «Κυνηγών της Αφρικής» για να εξετάσουν το δρόμο προς την Καστοριά και τα έργα που πρέπει να γίνουν, μάλιστα ο επικεφαλής της επιχείρησης στρατηγός Κορντονιέ μεταφέρει την έδρα του στην Κοζάνη και στη συνέχεια στο Ξινό Νερό.

Η κατάσταση αυτή εκτονώθηκε τον Ιούνιο του 1917, όταν ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση, η χώρα ενοποιήθηκε υπό τον Βενιζέλο και η Ουδέτερη Ζώνη καταργήθηκε
Εκείνη την εποχή ξεχώρισαν εκτός από τον Ιωάννη Ηλιάκη, που υπήρξε ο “ισχυρός άνδρας” του Βενιζέλου στη Δυτική Μακεδονία, άλλες μορφές που επηρέασαν την κατάσταση
Ο Γεώργιος Βλάσης: Ο πρώτος Νομάρχης Κοζάνης (διορίστηκε το 1914), ο οποίος προσπάθησε να οργανώσει τη διοίκηση στις Νέες Χώρες πριν η πόλη περιέλθει στον έλεγχο της “Εθνικής Αμύνης”.
Ο Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης: Επιφανής δικηγόρος και πολιτευτής της Κοζάνης, ο οποίος αργότερα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην τοπική αυτοδιοίκηση και την πολιτική ζωή, εκφράζοντας τη φιλελεύθερη παράταξη.
Ο Νικόλαος Μαλούτας: Δήμαρχος της Κοζάνης την περίοδο εκείνη, ο οποίος έπρεπε να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των Γάλλων κατακτητών και τις ανάγκες των κατοίκων για επιβίωση μέσα στην Ουδέτερη Ζώνη.

ΓΑΛΛΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ
Για να είναι πιο ασφαλή τα νώτα του στρατού της Ανατολής ο Σαράιγ ιδρύει τέσσερις διοικήσεις, συμπεριλαμβανόμενης και τη Διοίκηση της Κοζάνης με έδρα την Κοζάνη και στρατιωτικό διοικητή τον ταγματάρχη Lemoine, ενώ στην πόλη εγκαθίστανται και τρεις λόχοι Σενεγαλέζων του 26ου Τάγματος και μια διμοιρία ιππικού .

ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
Το βασικό πρόβλημα που αντιμετώπιζε η περιοχή ήταν η έλλειψη τροφίμων και η συνεπακόλουθη αισχροκέρδεια των εμπόρων, καθώς η τροφοδοσία της Κοζάνης εξαρτιόταν από τη Θεσσαλονίκη και η οικειοποίηση της σιδηροδρομικής γραμμής από τα συμμαχικά στρατεύματα για τις επισιτιστικές ανάγκες του μετώπου και του συμμαχικού στρατού έφερε ελλείψεις ειδών πρώτης ανάγκης και πείνα

Οι ανάγκες του τοπικού γαλλικού στρατού θα καλύπτονταν με την αγορά προϊόντων από την τοπική αγορά, ώστε να τονωθεί το εμπόριο και να απελευθερωθούν διαθέσιμα βαγόνια για τον επισιτισμό του λαού.

Η κατάσταση όμως αρχίζει να εξομαλύνεται από τις αρχές του 1917 με την εισαγωγή κάποιας ποσότητας αλευριού και σίτου χωρίς όμως να λύνεται οριστικά553 .

Η επισιτιστική κρίση στην Κοζάνη το 1916, κατά τη διάρκεια της παρουσίας των γαλλικών στρατευμάτων (Γαλλική Στρατιά της Ανατολής) στα πλαίσια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Εθνικού Διχασμού, οφειλόταν σε έναν συνδυασμό στρατιωτικών, οικονομικών και γεωγραφικών παραγόντων
Οι κυριότερες αιτίες ήταν:
Η παρουσία μεγάλης συμμαχικής δύναμης (γαλλικά στρατεύματα) στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας οδήγησε σε εκτεταμένες επιτάξεις τροφίμων (σιτάρι, αραβόσιτος) και ζωοτροφών για τις ανάγκες των στρατιωτών, γεγονός που μείωσε δραματικά τα αποθέματα του τοπικού πληθυσμού.
Η Κοζάνη βρέθηκε στο επίκεντρο της σύγκρουσης μεταξύ των “Βασιλικών” και των “Βενιζελικών” δυνάμεων. Η παρουσία γαλλικών διοικητικών και στρατιωτικών αρχών, σε συνδυασμό με τη δράση του Ι. Ηλιάκη (εκπροσώπου των Φιλελευθέρων), δημιούργησε ένα διχαστικό κλίμα που δυσχέρανε τη διανομή τροφίμων. Ο πόλεμος προκάλεσε ελλείψεις εργατικών χεριών, ενώ η κατάσταση επιδεινώθηκε από τις δυσκολίες στη μεταφορά αγαθών στις ορεινές περιοχές.
Η έλλειψη βασικών ειδών διατροφής ευνόησε την αισχροκέρδεια, καθιστώντας τα τρόφιμα δυσπρόσιτα για την πλειοψηφία των κατοίκων.
Σημειώνεται ότι η περίοδος αυτή (1916-1917) ήταν η πιο κρίσιμη, με την τοπική κοινωνία να αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα επιβίωσης, αναγκάζοντας τις αρχές να λάβουν μέτρα για τον έλεγχο της κατάσταση

ΤΑ ΘΛΙΒΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΩΝ ΣΕΡΒΙΩΝ
Τα γεγονότα αυτά είναι από τις πιο τραγικές και σκληρές στιγμές της «Γαλλοκρατίας» στη Δυτική Μακεδονία κατά τον Εθνικό Διχασμό. Πράγματι, η τοποθεσία είναι η Ιερά Μονή Ζιδανίου (ή Παναγία Ζιδανιώτισσα), η οποία βρίσκεται κοντά στο Μικρόβαλτο και ανήκει στην ευρύτερη περιοχή των Σερβίων. Συνεβησαν τον Ιανουάριο του 1917
Την εποχή εκείνη, τα Σέρβια και η γύρω περιοχή αποτελούσαν μέρος της «Ουδέτερης Ζώνης». Οι Γάλλοι υποπτεύονταν ότι οι κάτοικοι των Σερβίων και των γύρω χωριών (που θεωρούνταν «βασιλικοί») έκρυβαν όπλα ή τροφοδοτούσαν ομάδες ενόπλων (επιθέσεις από «επιστράτους») που δρούσαν κατά των βενιζελικών και των Γάλλων.
Τα γαλλικά αποσπάσματα προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις κατοίκων από τα Σέρβια και τα χωριά των Καμβουνίων. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν πρόκριτοι, ιερείς και απλοί πολίτες.
Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στη Μονή Ζιδανίου, η οποία είχε μετατραπεί σε προσωρινό στρατόπεδο συγκέντρωσης και ανακριτικό κέντρο από τους Γάλλους.
Με την κατηγορία της κατασκοπείας ή της κατοχής όπλων, οι Γάλλοι προχώρησαν σε συνοπτικές διαδικασίες. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές και τις προφορικές παραδόσεις της περιοχής, πολλοί κάτοικοι βασανίστηκαν άγρια.
Η τραγωδία κορυφώθηκε με την εκτέλεση (τουφεκισμό) αρκετών Σερβιωτών και κατοίκων της περιοχής έξω από τον περίβολο της Μονής. Ο αριθμός των θυμάτων αναφέρεται σε διάφορες πηγές, με τις πιο γνωστές να καταγράφουν τουλάχιστον 11 με 13 θύματα σε εκείνη τη συγκεκριμένη επιχείρηση, ενώ πολλοί άλλοι στάλθηκαν εξορία στη Θεσσαλονίκη ή τη Μυτιλήνη.
Η σφαγή στο Ζιδάνι προκάλεσε τεράστιο μίσος των ντόπιων κατά των Γάλλων και του κράτους της Θεσσαλονίκης, καθώς θεωρήθηκε μια πράξη ωμής βίας κατά αθώων πολιτών. Για πολλά χρόνια, το γεγονός αυτό παρέμενε «πληγή» στις σχέσεις των κατοίκων της περιοχής με την κεντρική διοίκηση.
Σήμερα, η Μονή Ζιδανίου τιμά τη μνήμη αυτών των ανθρώπων, και το γεγονός αναφέρεται ως η «Θυσία του Ζιδανίου».
Θέλετε να αναζητήσουμε τα ονόματα των εκτελεσθέντων ή περισσότερες λεπτομέρειες για τη δράση των «Επιστράτων» στην περιοχή που προκάλεσε την αντίδραση των Γάλλων;

Τα γεγονότα στο Ζιδάνι ήταν το αποκορύφωμα μιας σύγκρουσης ανάμεσα στους Γάλλους (που ενεργούσαν για την κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης) και τους Επιστράτους, οι οποίοι ήταν η ένοπλη δύναμη των βασιλικών.
Οι «Επίστρατοι» ήταν ομοσπονδίες παλαιών πολεμιστών των Βαλκανικών Πολέμων, πιστοί στον Βασιλιά Κωνσταντίνο.
Στη Δυτική Μακεδονία, δρούσαν ως αντάρτικες ομάδες που παρενοχλούσαν τις γαλλικές γραμμές συγκοινωνιών. Τιμωρούσαν όσους συνεργάζονταν με την κυβέρνηση του Βενιζέλου.Είχαν καταφέρει να μετατρέψουν την περιοχή των Σερβίων και των Καμβουνίων σε «άντρο» αντιστασιακών κατά της Entente.

ΣΎΓΧΥΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΟΝΌΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚΤΕΛΕΣΘΈΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΊΑ ΤΗΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ
Υπάρχουν 2 καταγραφές για αυτό το ανοσιούργημα
1η ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ
Τα Ονόματα των Εκτελεσθέντων στο Ζιδάνι με ημερομηνία 15 Ιανουαρίου 1917,
<< ……Μετά από σκληρά βασανιστήρια, οι Γάλλοι εκτέλεσαν στη Μονή Ζιδανίου τους παρακάτω Σερβιώτες (σύμφωνα με τις καταγραφές της εποχής και την τοπική ιστοριογραφία):
⦁ Ζήνων Παπαδέλης (Γιατρός – θεωρήθηκε ο υποκινητής)
⦁ Κωνσταντίνος Διπλάρης
⦁ Γεώργιος Διπλάρης
⦁ Ιωάννης Παπαμανώλης
⦁ Νικόλαος Χατζητάσκος
⦁ Αστέριος Καραγκούνης
⦁ Αντώνιος Γκίμπας
⦁ Ευάγγελος Μπακαΐμης
⦁ Νικόλαος Κουρτέλης
⦁ Αναστάσιος Χατζηζήσης
⦁ Γεώργιος Μπόντας (ή Μπουντάς)
(Σημείωση: Ο κατάλογος ενδέχεται να διαφέρει ελαφρώς σε κάποιες πηγές, καθώς υπήρξαν και θάνατοι από κακουχίες κατά τη μεταφορά κρατουμένων).

2η ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ
α Ονόματα των Εκτελεσθέντων στο Ζιδάνι με ημερομηνία 3ης Μαρτίου 1917
<< ,,,Ένα τέτοιο απόσπασμα από 18 έφιππους Μαροκινούς στρατιώτες με επικεφαλής Γάλλο ανώτερο αξιωματικό, εκτελώντας διαταγή του στρατηγού Σεράιγ, τα χαράματα της 3ης Μαρτίου 1917 πήγε και περικύκλωσε το μοναστήρι της Παναγίας Ζιδανίου. Είχε την πληροφορία ότι μέσα σ’ αυτό κρύβονταν οι αρχές των Σερβίων, που είχαν ταχθεί με την κυβέρνηση των Αθηνών.
Η επιχείρηση αυτή κατέληξε σε μεγάλη τραγωδία, αφού συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν δια τυφεκισμού, χωρίς καμιά άλλη διαδικασία, έξι (6) άτομα.
1.Ο ηγούμενος του μοναστηριού Καλλίνικος Νίκογλου,
2.Ο γραμματέας του δήμου Σερβίων Σωκράτης Κοεμτζόπουλος,
3.Ο συμβολαιογράφος Σερβίων Κατσούρας
4. Ο ο ανεψιός του ηγουμένου Αλέξανδρος,
5.οικονόμος του μοναστηριού Αργύρης Αργυρόπουλος από το Φρούριο και6. .
6.Ένας ασθενής ονόματι Θεοφάνης, που τον είχαν φέρει στο μοναστήρι για θεραπεία.
7. Ανάμεσα σ’ αυτούς που οδηγήθηκαν για εκτέλεση ήταν και ο Αντώνης Αλεξόπουλος από το Μικρόβαλτο, που εργαζόταν στο μοναστήρι ως μάγειρας. Αυτός σώθηκε ως εκ θαύματος. Η σφαίρα διαπέρασε τα μάγουλά του, αυτός έπεσε λιπόθυμος, για να συνέλθει ύστερα από λίγο, όταν το απόσπασμα έχε αναχωρήσει από το μοναστήρι

ΠΡΟΣΩΠΙΚΉ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥΥ ΠΑΠΠΟΥ ΕΝΟΣ ΦΙΛΟΥ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ

Για το θέμα αυτό ο κάλος φίλος μου και συμμαθητής από το σχολείο (δημοτικό και γυμνάσιο ) Κίμων Μπελιάτης μου μετέφερε πρόσφατα , αυτά που του έλεγε ο παππούς του Νικόλας Μπελιάτης κτηνοτρόφος και ένας από τους Μυλωνάδες στην περιοχή Βρύσες Σερβίων.
<< Ο Παππούς μου επέστρεφε από την περιοχή του Μοναστηριού της Ζάμπουρδας όπου είχε τα γίδια του για βοσκή, στην πορεία του συναντούσε απόσπασμα με Γάλλους στρατιώτες, σε κάποια σημείο της πορείας του για επιστροφή στα Σέρβια αντίκρισε ένα εκτελεστικό απόσπασμα και απέναντι του Έλληνες προς εκτέλεση, διέκρινε μάλιστα κάποιον συγγενή του, κατέβηκε απ’ το άλογο του και πλησίασε το απόσπασμα φωνάζοντας τι πάτε να κάνετε ο συγγενής μου (προς εκτέλεση) έχει γυναίκα και μικρά παιδιά δεν τον λυπάστε,τότε ο Επικεφαλής Γάλλος με τον αντίστοιχο Έλληνα αξιωματικό κάτι είπαν και αμέσως τον συνέλαβαν η κατάληξη του Παππού μου ήταν 2 χρόνια εξορία στο Αλγέρι , επιεικής ποινή γιατί ήταν Βενιζελικος…
Τέτοια γεγονότα με εκτελέσεις Ελλήνων από κατοχικές δυνάμεις ποτέ δεν θα μπορούσε ο Κίμων να τΙς βγάλει από το μυαλό του ,γιατι ο πατέρας του είχε την ίδια τύχη με τους εκτελεσθέντες από τους Γάλλους μια και δεν γνώρισε τον πάτερα Ευθύμιο (Θυμικοί ) δάσκαλο και στο Α δημοτικό σχολείο της Κοζάνης που εκτελέστηκε στις 26 Ιανουαρίου 1944.στα Νταμάρια της Παναγιάς της Κοζάνης μαζί με άλλους 42 Ελληνες πατριώτες από τους Γερμανούς.Compose
Μήνυμα στους Kimon Beliatis
.

Προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε τον λόγο που υπάρχει η σύγχυση χωρίς να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα , ο χώρος γιαυτή την δημοσίευση είναι περιορισμένος και το υλικό που συγκεντρώσαμε μεγάλο , επιφυλασσόμεθα για σε κόπια άλλη δημοσίευση να καταλήξουμε σε κάποιο συμπέρασμα και να επανέλθουμε.

Η Δράση των Γάλλων: Η «Κάθαρση»
Οι Γάλλοι, υπό τις διαταγές του στρατηγού Σαρράιγ, εφάρμοσαν την τακτική των «αντιποίνων». Δεν περιορίστηκαν στις εκτελέσεις, αλλά:
Πυρπόλησαν σπίτια στα Σέρβια.
Εξόρισαν δεκάδες άλλους πολίτες στη Μυτιλήνη και την Κορσική (πολλοί από τους οποίους πέθαναν από τις κακουχίες).
Απομόνωσαν την περιοχή, απαγορεύοντας τη μετακίνηση τροφίμων, προκαλώντας τεχνητό λιμό.Η αγριότητα των Γάλλων στο Ζιδάνι λειτούργησε αντίστροφα: αντί να πτοήσει τους κατοίκους, γιγάντωσε το μίσος κατά του Βενιζέλου, ο οποίος ταυτίστηκε στη συνείδηση των ντόπιων με τους «ξένους κατακτητές».
Η αγριότητα των Γάλλων στο Ζιδάνι λειτούργησε αντίστροφα: αντί να πτοήσει τους κατοίκους, γιγάντωσε το μίσος κατά του Βενιζέλου, ο οποίος ταυτίστηκε στη συνείδηση των ντόπιων με τους «ξένους κατακτητές».

 

ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΖΑΝΙΤΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΕΡΒΙΩΤΕΣ

Οι σχέσεις μεταξύ Κοζάνης και Σερβίων κατά την περίοδο του Εθνικού Διχασμού (1916–1917) υπήρξαν εξαιρετικά τεταμένες, καθώς οι δύο περιοχές βρέθηκαν σε αντίπαλα πολιτικά και γεωγραφικά στρατόπεδα λόγω της χάραξης της «Ουδέτερης Ζώνης» από τους Γάλλους.
Ο Πολιτικός και Γεωγραφικός Διαχωρισμός
Κοζάνη (Βενιζελική):
Η Κοζάνη αποτέλεσε προπύργιο της «Κυβέρνησης Εθνικής Αμύνης» του Ελευθέριου Βενιζέλου και έδρα του Γενικού Διοικητή Ιωάννη Ηλιάκη. Η πόλη βρισκόταν στη βόρεια πλευρά της ουδέτερης ζώνης και ελεγχόταν πλήρως από τον γαλλικό στρατό και τους βενιζελικούς.
Σέρβια (Βασιλικά):

Αντίθετα, τα Σέρβια παρέμειναν πιστά στο «Κράτος των Αθηνών» και τον Βασιλιά Κωνσταντίνο. Η περιοχή τους, μαζί με τα χωριά των Καμβουνίων, βρισκόταν εντός ή στα όρια της Ουδέτερης Ζώνης, γεγονός που τα μετέτρεψε σε πεδίο σύγκρουσης και αυστηρής επιτήρησης.
Γεγονότα που Επηρέασαν τις Σχέσεις
Η Διοίκηση Ηλιάκη και οι Εκκαθαρίσεις: Από την Κοζάνη, ο Ιωάννης Ηλιάκης διέταζε τη δίωξη και την παύση υπαλλήλων στα Σέρβια που θεωρούνταν «αντιφρονούντες». Αυτό δημιούργησε την αίσθηση στους Σερβιώτες ότι η Κοζάνη ήταν το κέντρο της καταπίεσής τους.
Η Δράση των Γάλλων ως «Κοζανίτικη» Ανοχή: Επειδή οι Γάλλοι είχαν ως βάση τους την Κοζάνη, οι Σερβιώτες ταύτισαν τις βιαιότητες (όπως οι εκτελέσεις στο Ζιδάνι) με την ανοχή ή και τη συνεργασία των βενιζελικών της Κοζάνης.
Επεισόδια στην Αιανή: Η Αιανή, που βρισκόταν στη «βασιλική» πλευρά της ζώνης, έγινε μάρτυρας βιαιοτήτων από τον γαλλικό στρατό, όπως ο άγριος ξυλοδαρμός του Τάσου Γιωργούλα, γεγονότα που μετέφεραν την ένταση σε καθημερινό επίπεδο ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές.
Η «Οικονομική Ασφυξία»: Οι Γάλλοι στην Κοζάνη έλεγχαν τη μετακίνηση τροφίμων προς τα Σέρβια, χρησιμοποιώντας την πείνα ως μέσο πίεσης για την παράδοση όπλων από τους «Επιστράτους», εντείνοντας την έχθρα μεταξύ των δύο πόλεων.
Αυτός ο διαχωρισμός άφησε βαθιά σημάδια, με αποτέλεσμα στις εκλογές του 1920, η περιοχή των Σερβίων να ψηφίσει μαζικά κατά του Βενιζέλου ως πράξη αντεκδίκησης για τα όσα υπέστη κατά τη διάρκεια της

8 & 9 ΜΑΙΟΥ 1918 Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΓΚΥΓΙΩΜΑ (Adolphe Guillaumat ) ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ -ΓΑΛΛΟΚΡΑΤΙΑ 1916-1919

O αρχηγός των γαλλικών στρατευμάτων στο μέτωπο της Μακεδονίαςστρατηγός Adolphe Guillaumat επισκέπτεται την Κοζάνη στις -9 Μαΐου 1918 για να επιθεωρήσει τα Γαλλικά στρατεύματα που υπήρχαν .
Ανάμεσα στους στρατιώτες ήταν και ο Χο Τσι Μιν γνωστός από τον πόλεμο του Βιετνάμ ,ο επαναστάτης κομμουνιστής που διατέλεσε πρωθυπουργός (1946–1955) και πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Βιετνάμ (1945–1969)
.
”Είσοδος Αρχιστρατήγου Αντάντ Γκυγιωμά (ήρωας του Βερντέν και της Σόμ) από λόφο Αγίας Παρασκευής, προερχόμενος από Σόροβιτς, διέλευση από Διοικητήριο, Γαλλικό Φρουραρχείο, παρέλαση στρατευμάτων ενώπιόν του στο κέντρο της πόλης. Κατόπιν επίσκεψη σε Σιάτιστα για επιθεώρηση των εκεί στρατευμάτων μέσω Στρατώνων – Τοποθεσία Πηγαδούλι και επιστροφή το βράδυ στην Κοζάνη.”

Η επίσκεψη του Γάλλου Αρχιστρατήγου Αντόλφ Γκυγιωμά (Adolphe Guillaumat) στην Κοζάνη στις 8 και 9 Μαΐου 1918 (με το παλαιό ημερολόγιο) είχε ιδιαίτερη ιστορική και συμβολική σημασία, καθώς σηματοδότησε την πλήρη ένταξη της περιοχής στον σχεδιασμό του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
: Ως Ανώτατος Στρατιωτικός Διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ στα Βαλκάνια (Στρατιά της Ανατολής), ο Γκυγιωμά επισκέφθηκε την Κοζάνη στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τις μεγάλες επιχειρήσεις του 1918. Λίγες ημέρες αργότερα, οι δυνάμεις του ηγήθηκαν της κρίσιμης Μάχης του Σκρα (30 Μαΐου 1918), που υπήρξε καθοριστική για τη διάσπαση του μετώπου.
Η παρουσία του στην πόλη λειτούργησε ως επιβεβαίωση της συμμαχικής κυριαρχίας σε μια περίοδο έντονου Εθνικού Διχασμού. Ο στρατηγός χαιρέτησε τις διοικητικές και θρησκευτικές αρχές της πόλης, ενισχύοντας το ηθικό των Βενιζελικών δυνάμεων που υποστήριζαν την Αντάντ.
Δεσμοί με τη Γαλλία: Η υποδοχή του από τον λαό της Κοζάνης περιγράφεται από τον τοπικό τύπο της εποχής («Ηχώ της Μακεδονίας») ως γεμάτη «συγκίνηση και ενθουσιασμό», με τους κατοίκους να βλέπουν στο πρόσωπό του «τον ήρωα του Βερντέν» και την «αγαπημένη Γαλλία».
Ιστορικό Ντοκουμέντο: Η επίσκεψη αυτή έχει καταγραφεί σε σπάνιο κινηματογραφικό υλικό της εποχής, το οποίο αποτελεί σημαντικό ιστορικό τεκμήριο για την πόλη της Κοζάνης.
Η παραμονή του Γκυγιωμά στην Κοζάνη ήταν σύντομη, καθώς ανακλήθηκε στο Παρίσι τον Ιούνιο του 1918 για να αναλάβει τη στρατιωτική διοίκηση της γαλλικής πρωτεύουσας, έχοντας όμως ήδη θέσει τα θεμέλια για την τελική συμμαχική επίθεση

Η ΑΝΑΧΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΓΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ
Οι γαλλικές στρατιωτικές δυνάμεις, οι οποίες εγκαταστάθηκαν στην Κοζάνη στα τέλη του 1916 (μετά το κίνημα της Εθνικής Αμύνης τον Αύγουστο 1916 και την εγκατάσταση Βενιζελικών αρχών), παρέμειναν στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η αποχώρησή τους ξεκίνησε σταδιακά μετά το τέλος των εχθροπραξιών στο Μακεδονικό Μέτωπο (Σεπτέμβριος 1918) και ολοκληρώθηκε προς τα τέλη του 1918 ή τις αρχές του 1919, στο πλαίσιο της γενικότερης αναδιοργάνωσης και επιστροφής των Συμμαχικών δυνάμεων (Armée d’Orient) μετά την ανακωχή, καθώς η Γαλλία αποστράτευσε τις δυνάμεις της από τα Βαλκάνια.