ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η προηγούμενη δημοσίευση ήταν η τελευταία από τη Φρυγία.
Η Γερμίά ήταν ο 33ος οικισμός από αυτή την περιοχή των Αλησμόνητων Πατρίδων και ίσως ο 650ος της Μικράς Ασίας από το τέλος του 2016, όταν αρχίσαμε την έρευνα και την παρουσίαση των πόλεων και των πολισμάτων των Ελλήνων που υπήρχαν από την αρχαιότητα μέχρι και το 1922, όταν ήρθε η «μαύρη νύχτα» και έδιωξε τους γηγενείς κατοίκους από τον τόπο που γεννήθηκαν.
Μέχρι πριν από λίγο καιρό, πιστεύαμε ότι η περιοχή της Κιλικίας θα ήταν η τελευταία. Θεωρούσαμε πως οι πόλεις που είχαμε κατά νου να ερευνήσουμε —και οι οποίες υπήρχαν μέχρι την τελευταία στιγμή Έλληνες κατοίκους που απέμειναν μετά από καταπίεση σχεδόν μιας χιλιετίας— θα κάλυπταν τις αναζητήσεις μας στις πατρίδες των προγόνων μας· εξ ού και ο τίτλος αυτής της σειράς δημοσιεύσεων (παλαιότερα εκπομπών στην TV): «Προγονικές Εστίες».
Όμως, ήρθαν στη μνήμη μας δημοσιεύσεις του Τύπου από το σχετικά πρόσφατο παρελθόν, με εικόνες εκπληκτικών μωσαϊκών της αρχαιότητας που βρέθηκαν στη νοτιοανατολική Μικρά Ασία, στα σύνορα με τη Συρία.
Επρόκειτο για την αρχαία ελληνική πόλη Ζεύγμα, που ενδεχομένως να ανήκε στην Κιλικία, αλλά γι’ αυτό δεν ήμασταν βέβαιοι.
Τα σύνορα άλλαζαν τακτικά, υπήρχαν ανακατατάξεις και θα πρέπει κάθε ερευνητής που ασχολείται με τη Γεωγραφική Ιστορία να είναι προσεκτικός.
Αναζητήσαμε το Ζεύγμα και διαπιστώσαμε ότι σήμερα ανήκει στην περιοχή του Γκαζιαντέπ (Gaziantep) της Τουρκίας, στα σύνορα με τη Συρία, σε μια περιοχή που στην αρχαιότητα λεγόταν Κομμαγηνή.
Πολύ κοντά στο ανατολικό άκρο της Κιλικίας, και με ιδιαίτερο Ελληνικό ενδιαφέρον, υπήρχαν άλλες δύο πόλεις εκτός από το Ζεύγμα: η Αντιόχεια επί Ταύρου και η Δολίχη.
Οι Έλληνες που είχαν απομείνει εκεί το 1922-1923 ήταν ελάχιστοι, κυρίως έμποροι από τη Μερσίνα της Κιλικίας.
Έτσι, για σήμερα και πριν αρχίσουμε να δημοσιεύουμε πληροφορίες για τις πόλεις και τα πολίσματα της Κιλικίας, θα αναφερθούμε στην περιοχή της αρχαίας Κομμαγηνής.
ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗΣ
Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η περιοχή ήταν Ελληνική σατραπεία υπό τον Σέλευκο, ανεξαρτητοποιήθηκε το 163 π.Χ. και έγινε Βασίλειο, για να περάσει αργότερα στα χέρια των Ρωμαίων και των Βυζαντινών.
Μεταγενέστερα ονομάστηκε Αϊντάμπ, ενώ μετά το 1923 το μεγαλύτερο μέρος της ανήκει στο Γκαζιαντέπ.
Θα υπάρξουν δημοσιεύσεις για τις τρεις πόλεις (Ζεύγμα, Αντιόχεια του Ταύρου και Δολίχη), για να καταλήξουμε στην Κιλικία και τις πόλεις για τις οποίες έχουμε ήδη συγκεντρώσει αρκετό υλικό, συμπληρώνοντας έτσι τον κύκλο των πατρίδων της Μικράς Ασίας που δεν πρέπει να ξεχνιούνται.
Πιστεύουμε ότι, Θεού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος, θα τελειώσουμε την περιήγησή μας στη Μικρά Ασία στο τέλος της φετινής χρονιάς.
ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΚΟΜΜΑΓΕΝΗΣ (Kommagene)
Η Κομμαγηνή (Kommagene) ήταν ένα αρχαίο ελληνιστικό βασίλειο που ταυτίζεται γεωγραφικά με τη σημερινή νοτιοκεντρική Τουρκία.
Συγκεκριμένα, η επικράτειά της αντιστοιχούσε στις εξής σημερινές περιοχές:
1.Επαρχία ΑΝΤΙΑΜΑΝ (Adıyaman )
2.Βόρεια επαρχία Gaziantep ,
3.Σαμόσατα (Samosata):
Ηταν η αρχαία πρωτεύουσα του βασιλείου βρισκόταν στη θέση του σημερινού Samsat, η αρχαία πόλη κατακλύστηκε κατά το ήμισυ από τα νερά τεχνικής λίμνης.
ΘΕΣΗ
Το Βασίλειο της Κομμαγηνής βρισκόταν, στην περιοχή που σήμερα ανήκει στη νοτιοανατολική Τουρκία.
Στην αρχαιότητα Ήταν στην Άνω Μεσοποταμία
Εκτεινόταν στη δυτική όχθη του ποταμού Ευφράτη και αποτελούσε το μεταίχμιο ανάμεσα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και την Ανατολή.
Η κύρια πόλη του ήταν τα Σαμόσατα (η σημερινή Samsat της Τουρκίας)
Το πιο διάσημο αξιοθέατο του βασιλείου είναι ο ιερός τόπος στο Όρος Νεμρούτ (Nemrut Dağı), όπου βρίσκονται τα κολοσσιαία
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΕΥΦΡΑΤΗΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗ
Ο ποταμός Ευφράτης αποτέλεσε τον ζωτικό πυλώνα για την ύπαρξη, την ευημερία και τη στρατηγική ισχύ του αρχαίου βασιλείου της Κομμαγηνής. Η σημασία του μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις κύριους τομείς:
Ο Ευφράτης λειτουργούσε ως το ανατολικό σύνορο του βασιλείου, χωρίζοντάς το από τη Μεσοποταμία.
Η Κομμαγηνή βρισκόταν στο κρίσιμο σημείο επαφής μεταξύ της Ρωμαϊκής Ο έλεγχος των περασμάτων του ποταμού επέτρεπε στους βασιλείς της Κομμαγηνής να παίζουν καθοριστικό διπλωματικό ρόλο μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.
Ο έλεγχος σημαντικών περασμάτων, όπως στη Ζεύγμα (που σημαίνει “ζεύξη/γέφυρα”), έδινε στην Κομμαγηνή τεράστια στρατηγική αξία, καθώς από εκεί διέρχονταν οι κύριες οδοί εισβολής και εμπορίου.
Το βασίλειο έγινε εξαιρετικά πλούσιο ελέγχοντας τα εμπορικά δίκτυα που διέσχιζαν τον Ευφράτη, καθώς αποτελούσε μέρος του Δρόμου του Μεταξιού.
Η πρωτεύουσα Σαμόσατα λειτουργούσε ως σημαντικό λιμάνι στον Άνω Ευφράτη. Από εκεί ξεκινούσε η ναυσιπλοΐα προς τη Βαγδάτη, επιτρέποντας τη μεταφορά αγαθών όπως ξυλεία και ελαιόλαδο. Οι εύφορες εκτάσεις γύρω από τον ποταμό και η δυνατότητα άρδευσης επέτρεπαν την ανάπτυξη πλούσιας γεωργίας, εξασφαλίζοντας την επισιτιστική αυτάρκεια του βασιλείου.
Ο Ευφράτης δεν ήταν μόνο φυσικό σύνορο αλλά και πηγή ζωής με πνευματική διάσταση. Η εγγύτητα ιερών χώρων, όπως το Νεμρούτ Νταγ, με την κοιλάδα του Ευφράτη υπογράμμιζε τη σύνδεση της δυναστείας με το φυσικό και θείο στοιχείο της περιοχής
ΠΟΛΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΟΣ
Στο Βασίλειο της Κομμαγηνής, η σημερινή περιοχή του Γκαζιαντέπ (Gaziantep) κάλυπτε το νότιο και νοτιοδυτικό τμήμα του
Ηταν :
1.Αντιόχεια του Ταύρου
Ενώ το κέντρο του βασιλείου βρισκόταν βορειότερα (στο Αντιγιαμάν),
2. Ζεύγμα (Zeugma): Η. Βρισκόταν στις όχθες του Ευφράτη και ήταν το κύριο σημείο διέλευσης (ζεύξης) του ποταμού, συνδέοντας την Κομμαγηνή με τη Μεσοποταμία.
3,. Δολίχη (Doliche): Αρχαία πόλη κοντά στο σημερινό Γκαζιαντέπ (περιοχή Dülük). .
ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ
Συνοπτικά, το πολίτευμα ήταν μοναρχικό/συγκεντρωτικό (ως τμήμα αυτοκρατορίας) και το όνομα είναι η ελληνιστική απόδοση ενός πανάρχαιου τοπικού ονόματος που επανέφεραν οι Σελευκίδες στο προσκήνιο.
-Το Πολίτευμα πριν τους Σελευκίδες
Υπό τους Αχαιμενίδες (6ος – 4ος αι. π.Χ.): Η περιοχή ήταν Σατραπεία. Διοικούνταν από έναν σατράπη που διοριζόταν από τον “Μέγα Βασιλέα” των Περσών. Η τοπική αριστοκρατία (οι πρόγονοι των Οροντιδών) είχε μεγάλη αυτονομία, αλλά πλήρωνε φόρους και παρείχε στρατό στον Πέρση βασιλιά.
Υπό τον Μέγα Αλέξανδρο: Μετά την κατάλυση της Περσικής Αυτοκρατορίας, η περιοχή πέρασε στον έλεγχο των Μακεδόνων, διατηρώντας το σύστημα της σατραπείας αλλά με Μακεδόνες ή έμπιστους τοπικούς διοικητές.
ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗΣ
Τα γνωστά διαχρονικά ονόματα ήταν:
Κομμαγηνής – Αντιόχεια του Ταύρου (Antiochia ad Taurum). – Αϊντάμπ (Aintab ή Ayntab). – Γκαζιαντέπ
1. Κομμαγηνής
Το όνομα καθιερώθηκε επίσημα ως πολιτικός και γεωγραφικός όρος κατά την Ελληνιστική περίοδο (3ος – 2ος αι. π.Χ.)
Το όνομα προέρχεται από το αρχαίο νεο-χετταϊκό βασίλειο Kummuh (Κουμούχ) που υπήρχε εκεί τον 9ο αι. π.Χ.
Όταν οι Σελευκίδες οργάνωσαν την αυτοκρατορία τους, μετέτρεψαν το παλιό “Κουμούχ” στην ελληνική “Κομμαγηνή”.
Το όνομα απέκτησε τη μέγιστη σημασία του το 163 π.Χ., όταν ο Πτολεμαίος την ανακήρυξε ανεξάρτητο Βασίλειο της Κομμαγηνής. Πριν από αυτό, στα επίσημα έγγραφα των Σελευκιδών, αναφερόταν απλώς ως μία από τις επαρχίες της βόρειας Συρίας.
Συνοπτικά, το πολίτευμα ήταν μοναρχικό/συγκεντρωτικό (ως τμήμα αυτοκρατορίας) και το όνομα είναι η ελληνιστική απόδοση ενός πανάρχαιου τοπικού ονόματος που επανέφεραν οι Σελευκίδες στο προσκήνιο.
2. Αντιόχεια του Ταύρου (Antiochia ad Taurum).
Στην αρχαιότητα (ελληνιστική περίοδος), η περιοχή συνδεόταν με την Αντιόχεια του Ταύρου (Antiochia ad Taurum).
3. Αϊντάμπ (Aintab ή Ayntab).
Κατά τη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου και παλαιότερα, η περιοχή ήταν γνωστή ως Αϊντάμπ (Aintab ή Ayntab).
Το όνομα “Antep” θεωρείται ότι προέρχεται από το αραμαϊκό “Ayin dab” ή “Ayin debo”, που σημαίνει “πηγή του λύκου”, ή από το αραβικό “aīn ṭayyib” (“καλή πηγή”).
4. Γκαζιαντέπ
Η ονομασία Γκαζιαντέπ (Gazi – πολεμιστής/βετεράνος + Antep) δόθηκε επίσημα το 1921, τιμώντας την ηρωική αντίσταση των κατοίκων της πόλης στους Γαλλους
ΙΣΤΟΡΙΑ
Πριν από την ίδρυση του βασιλείου η περιοχή της Κομμαγηνής βρισκόταν υπό την επιρροή των Χετταίων πριν από την ίδρυση ενός ανεξάρτητου βασιλείου το 163 π.Χ. Οι ανασκαφές, ειδικότερα, δείχνουν ότι η περιοχή φέρει ίχνη της Ύστερης Χετταϊκής Περιόδου (ή των Ύστερων Χετταϊκών Κρατών/Λουβικής περιόδου).
-Ιστορική Διαδικασία:
Η περιοχή αργότερα τέθηκε υπό την κυριαρχία των Ασσυρίων και των Περσών, έγινε μέρος της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών μετά την κατάκτηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου και, τέλος, το 163 π.Χ., το ανεξάρτητο Βασίλειο της Κομμαγηνής ιδρύθηκε από τον Πτολεμαίο. Πολιτιστική Κληρονομιά:
Η παρουσία των Χετταίων στην περιοχή συνεχίστηκε με τη μορφή τοπικών ηγεμονιών κατά την περίοδο που είναι γνωστή ως Ύστερη Χετταϊκή περίοδος.
-Πέρσες στην Κομμαγηνή
Πριν από την κατάκτηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 330 π.Χ., η περιοχή της Κομμαγηνής βρισκόταν υπό τον αυστηρό έλεγχο της Αχαιμενιδικής Περσικής Αυτοκρατορίας (περίπου 550–330 π.Χ.).
Ήταν μια βασική περιοχή που συνέδεε την Ανατολία με τη Μεσοποταμία, λειτουργώντας ως κρίσιμο σημείο διέλευσης του ποταμού Ευφράτη.
-Ενσωμάτωση στην Αυτοκρατορία
Η περιοχή ενσωματώθηκε στην Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία μετά την κατάκτηση της περιοχής από τον Κύρο τον Μέγα, συμπεριλαμβανομένης της Καππαδοκίας και των γύρω περιοχών, γύρω στο 546 π.Χ.
-Διοίκηση: Υπό την περσική κυριαρχία, η Κομμαγηνή διοικούνταν από κατώτερους αξιωματούχους, συχνά με έδρα τα Σαμόσατα, οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για την εξασφάλιση των διαβάσεων του Ευφράτη.
-Ιρανοποίηση
Εκτεταμένη ιρανοποίηση της περιοχής έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αφήνοντας διαρκή αντίκτυπο στην τοπική κουλτούρα, τις θρησκευτικές πρακτικές και την ονοματολογία (τη μελέτη των ονομάτων).
-Συνδέσεις με τη Δυναστεία των Οροντιδών
Οι ηγεμόνες της Κομμαγηνής αργότερα ισχυρίστηκαν ότι κατάγονταν από την Αχαιμενιδική βασιλική οικογένεια, συγκεκριμένα μέσω του Ορόντη, ενός γνωστού Πέρση σατράπη της Αρμενίας τον 4ο αιώνα π.Χ.
-Περσική επίδραση:
Η περσική παρουσία ήταν έντονα αισθητή μέσω του Ζωροαστρισμού και της λατρείας θεών όπως η Αναχίτα, η οποία συνεχίστηκε ακόμη και μετά την άφιξη ελληνικών και αργότερα ρωμαϊκών επιρροών.
Μετά την κατάρρευση της Περσικής Αυτοκρατορίας στα χέρια του Αλεξάνδρου, η περιοχή έγινε μέρος της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών πριν αργότερα αναδειχθεί ως ανεξάρτητο ελληνοπερσικό βασίλειο.
Περίοδος Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ελληνιστικής εποχής της Κομμαγηνής το 163 π.Χ.
Το Πέρασμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου (περ. 333-331 π.Χ.)
Πορεία: Μετά τη νίκη του στη μάχη της Ισσού (333 π.Χ.), ο Μέγας Αλέξανδρος κατευθύνθηκε νότια, αλλά ο στρατός του και οι μετέπειτα κινήσεις του επηρέασαν την ευρύτερη περιοχή της βόρειας Συρίας και της Μεσοποταμίας, στην οποία ανήκε η Κομμαγηνή.
Κατάκτηση: Η περιοχή κατακτήθηκε από τον Αλέξανδρο κατά την εκστρατεία του κατά της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών (330 π.Χ.).
Αν και δεν αναφέρονται μεγάλες μάχες εντός της ίδιας της Κομμαγηνής, ο έλεγχος της περιοχής ήταν κρίσιμος για τις μετακινήσεις στρατευμάτων προς τον Ευφράτη.
-Η Περίοδος των Σελευκιδών (312 π.Χ. – περ. 163 π.Χ.)
Μετά τον Αλέξανδρο: Μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου και τη διάσπαση της αυτοκρατορίας, η Κομμαγηνή έγινε μέρος της Σελευκιδικής Αυτοκρατορίας, η οποία κυριάρχησε στην περιοχή.
-Ελληνιστική Επίδραση:
Η περιοχή εκ ελληνιστικέ σε μεγάλο βαθμό.
Η Σαμοσάτα (Samosata), η πρωτεύουσα της Κομμαγηνής, έγινε σημαντικό κέντρο.
Διοίκηση: Η περιοχή αποτελούσε στρατηγική σατραπεία (διοικητική περιφέρεια) των Σελευκιδών.
-Παρακμή των Σελευκιδών:
Μετά τη μάχη της Μαγνησίας (190 π.Χ.) και τη σταδιακή εξασθένηση των Σελευκιδών, ο τοπικός σατράπης Πτολεμαίος της Κομμαγηνής ανακήρυξε την ανεξαρτησία του (Να σημειώσουμε οτι ο συγκρινόμενος Πτολεμαίος δεν είχε καμιά σχέση με ττην δυναστεία των Πτολεμαίων που κυβέρνησε την Αίγυπτο. )
Αν και από την Κομμαγηνή πριν από τον Μέγα Αλέξανδρο είχαν περάσει οι Πέρσες , υιοθέτησε πλήρως τον Ελληνιστικό πολιτισμό.
Αυτό αντικατοπτρίζεται στην ανάμειξη των δύο πολιτισμών στα ονόματα των θεών (Δίας-Ορομασδής, Απόλλωνας-Μίθρας, Ηρακλής-Αρταγνές) και σε έργα τέχνης
-Μετά την ίδρυση του βασιλείου το 163 π.Χ.):
Μετά την αποδυνάμωση της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών, ιδρύθηκε ως ανεξάρτητο βασίλειο από τον Πτολεμαίο, τον σατράπη (κυβερνήτη) της περιοχής.
-Η Ενδοξότερη Περίοδος (69-34 π.Χ.):
Το βασίλειο έφτασε στο απόγειό του κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλιά Αντίοχου Α΄ του Θεού.
Ο Αντίοχος έχτισε έναν «Θρόνο των Θεών» στο Όρος Νεμρούτ, συνδυάζοντας ανατολικούς και δυτικούς πολιτισμούς, με κολοσσιαία αγάλματα και το δικό του μαυσωλείο (Ιεροθήσιο).
-Ρωμαϊκή Κυριαρχία (72 μ.Χ.):
Η Κομμαγηνή υπήρχε ως κράτος-ανάχωμα μεταξύ της Ρωμαϊκής και της Παρθικής αυτοκρατορίας. Αν και προσωρινά προσαρτήθηκε στη Ρώμη το 17 μ.Χ., ανέκτησε την ανεξαρτησία της.
Ωστόσο, το 72 μ.Χ., προσαρτήθηκε πλήρως από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Βεσπασιανό και ενσωματώθηκε στη ρωμαϊκή επαρχία της Συρίας.
Λήθη και Ανακάλυψη (72 μ.Χ. – 1883):
Μετά την προσάρτηση από τους Ρωμαίους, το βασίλειο ξεχάστηκε.
Τα μνημεία στο όρος Νεμρούτ ήταν εκτεθειμένα σε φυσικές συνθήκες για αιώνες.
Το 1883, ανακαλύφθηκαν ξανά από τον Γερμανό μηχανικό Όττο Πούνχταϊν και εισήχθησαν στον επιστημονικό κόσμο.
Προς το 1923:
Κατά την περίοδο από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το 1923 , το όρος Νεμρούτ και τα γύρω ερείπια άρχισαν να προσελκύουν την προσοχή αρχαιολόγων και ταξιδιωτών, αλλά οι εκτεταμένες προσπάθειες αποκατάστασης και συντήρησης εντάθηκαν σε μεταγενέστερες περιόδους
Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Η θρησκεία της Κομμαγηνής μετά την ίδρυση του βασιλείου ,δεν ήταν μια «φυσική» συνέχεια των περσικών παραδόσεων, αλλά μια συνειδητά κατασκευασμένη ταυτότητα που αποσκοπούσε στην προώθηση της δυναστικής νομιμότητας του Αντίοχου Α’, παρουσιάζοντας την περσική, αρμενική και Μακεδονική καταγωγή του ως θεϊκή.
Η θρησκεία συνδύαζε ελληνικές και ιρανικές θεότητες, δημιουργώντας συχνά συνδυασμένες μορφές (συγκρητισμός).
Κοινές απεικονίσεις περιλάμβαναν τον Δία-Ορομάδδη (συγχώνευση του Δία και του Αχούρα Μάζντα) και τον Απόλλωνα-Μίθρα-Ήλιο-Ερμή. Θεοποιημένοι Ηγεμόνες:
Η βασιλική λατρεία ήταν κεντρική
Ο Αντίοχος Α΄ αυτοανακηρύχθηκε θεός, ιδρύοντας μια λατρεία για τον εαυτό του και τους προγόνους του, η οποία ήταν βασικό συστατικό της πολιτικής του εξουσίας.
ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΓΚΑΖΙΑΝΤΕΠ
Τα κυριότερα αρχαιολογικά ευρήματα και μνημεία στην περιοχή του Γκαζιαντέπ (Gaziantep) της Τουρκίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την πλούσια ιστορία της ως σταυροδρόμι πολιτισμών (Χετταίοι, Έλληνες, Ρωμαίοι, Βυζαντινοί).
Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία ψηφιδωτών στον κόσμο. Στεγάζει εντυπωσιακά ψηφιδωτά δάπεδα που διασώθηκαν από την αρχαία πόλη Ζεύγμα πριν αυτή καλυφθεί από τα νερά του φράγματος του Ευφράτη.
Το πιο διάσημο έκθεμα είναι το ψηφιδωτό της «Αφροδίτης» (ή “Gypsy Girl” / Κορίτσι των Τσιγγάνων).
Στεγάζει πληθώρα ευρημάτων από την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων σφραγίδων, ειδωλίων και κεραμικών που χρονολογούνται από την Παλαιολιθική έως τη Ρωμαϊκή περίοδο.
