Στην σημερινή εισαγωγή πήραμε από το βιβλίο του Διουσκουρίδη
“Περί Φαρμακευτικών Ουσιών” (De Materia Medica)
Ο Διοσκουρίδης (Πεδάνιος Διοσκουρίδης, περ.(10–90 μ.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας γιατρός, φαρμακολόγος και βοτανολόγος που έζησε κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Ήταν ο “Ο Πατέρας της Φαρμακολογίας”:
Το πεντάτομο έργο του, De Materia Medica (Περί της Φαρμακευτικής Ουσίας), παρέμεινε η κύρια ιατρική και βοτανική αναφορά στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή για πάνω από 1.500 χρόνια.
Πιστεύεται ότι υπηρέτησε ως χειρουργός στον στρατό του αυτοκράτορα Νέρωνα, κάτι που του επέτρεψε να ταξιδέψει εκτενώς και να μελετήσει τις φαρμακευτικές ιδιότητες των φυτών.
Την εποχή του άλλα και τον μεσαίωνα η αναφορά του στον κρόκο προκάλεσε διαμάχες και κατηγορήθηκε ότι έδινε αντιφατικές ιδιότητες .
Ο λόγος ότι στο πλαίσιο των φαρμακευτικών και φυσιολογικών του επιδράσεων στο “De Materia Medica”ο Διοσκουρίδης περιέγραψε τον κροκο όχι μόνο ως θυμίαμα αλλά και ως ισχυρό φάρμακο.
Στο έργο του “Περί Φαρμακευτικών Ουσιών” (De Materia Medica), ο Διοσκουρίδης, περιγράφοντας τον κρόκο (Crocus sativus), σημείωσε τόσο τις φαρμακευτικές του ιδιότητες όσο και τις σοβαρές παρενέργειες που εμφανίζονται όταν υπερβαίνεται η δόση. Εκεί πέρα από την χρησιμότητα για πρόληψη και θεραπεία ασθενειών τόνιζε και τους κίνδυνους που διέτρεχε ο χρήστης όταν αγνόησε ότι τα τα φυτά όταν τα χρησιμοποιείς για ιατρικούς σκοπούς ναι μεν ωφελούν αλλά αυτό γίνεται μόνον αν το χρησιμοποιείς σωστά ,χωρίς υπερβολές και λαμβάνοντας υπόψιν την γνώμη των ειδημόνων.
Και βεβαίως εδώ και 2000 χρονιά ξεχώριζε για την γνώση ανάλογων θεμάτων
Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΟΥΣΚΟΥΡΙΔΗ
Ο Διοσκουρίδης έδινε ιδιαίτερη σημασία στην ποιότητα, προτιμώντας τον κρόκο από την Κιλικία (το “Κιλίκιο” θεωρούνταν το καλύτερο) και τη Σικελία.
Περιέγραφε ότι ο καλός κρόκος πρέπει να έχει έντονο χρώμα, ευχάριστη οσμή και να μην είναι νοθευμένος.
Ο Διοσκουρίδης, έγραφε :
-Θεραπευτικές ιδιότητες:
Τον θεωρούσε πεπτικό, μαλακτικό και διουρητικό.
Επίσης, σημείωνε ότι έχει την ικανότητα να καταπραΰνει τους πόνους και να προκαλεί ελαφρά υπνηλία.-
-Γυναικολογικές χρήσεις:
Χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπιση γυναικολογικών προβλημάτων και ως εμμηναγωγό.
-Δερματικές παθήσεις:
Ανέφερε τη χρήση του σε κατάπλασμα για τη θεραπεία δερματικών ερεθισμών και φλεγμονών (π.χ. ερυσίπελας).
-Oφθαλμολογία:
Ο κρόκος χρησιμοποιούνταν σε κολλύρια για τη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων.
ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ
Οι κύριες παρενέργειες του κρόκου σύμφωνα με ιστορικές πηγές που βασίζονται στα έργα του Διοσκουρίδη, είναι:
–Πονοκέφαλος και βάρος:
Μεγάλες ποσότητες κρόκου προκαλούν σοβαρούς πονοκεφάλους, ζάλη και γενικό αίσθημα βάρους.
-Επιδράσεις στο στομάχι:
Η κατανάλωσή του μπορεί να οδηγήσει σε στομαχικές διαταραχές, ναυτία, έμετο και διάρροια.
-Υπνηλία και λήθαργος:
Σε υψηλές δόσεις, ο κρόκος δρα ως ηρεμιστικό, προκαλώντας υπνηλία.
Τοξικότητα σε υπερδοσολογία:
Ο Διοσκουρίδης προειδοποίησε ότι ο κρόκου όταν λαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες, είναι επικίνδυνος και μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση.
-Κίνδυνος για τις έγκυες γυναίκες:
Ο κρόκος μπορεί να διεγείρει τις συσπάσεις της μήτρας, γεγονός που αποτελεί κίνδυνο για τις έγκυες γυναίκες (αποβολικές επιδράσεις σε υψηλές δόσεις).’
Γενικά, στην αρχαία ιατρική, ο κροκος θεωρούνταν ισχυρό φάρμακο που απαιτούσε προσοχή, καθώς η διαχωριστική γραμμή μεταξύ των θεραπευτικών και τοξικών του επιδράσεων ήταν λεπτή.
Στη σύγχρονη εποχή, οι παρατηρήσεις του Διοσκουρίδη σχετικά με την επικινδυνότητα της υπερβολικής δόσης επιβεβαιώνονται, καθώς ο κρόκος σε μεγάλες ποσότητες θεωρείται τοξικό και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες.
Για οποιαδήποτε θεραπευτική χρήση, είναι απαραίτητη η συμβουλή ιατρού.
