Στην Κοζάνη, η Αποκριά δεν είναι καρναβάλι. Είναι μια τελετουργία ανοικτής κοινότητας.
Σε κάθε γειτονιά ανάβει ένας φανός. Κοζανίτες και επισκέπτες μαζεύονται γύρω του, τραγουδούν, σατιρίζουν, χορεύουν κυκλικά. Η πόλη γίνεται ένα πλέγμα από εστίες.
Για έντεκα συνεχόμενες ημέρες, η Πανδώρα, η ιστορική φιλαρμονική της πόλης, βρίσκεται στον δρόμο. Συνοδεύει πομπές, μεταφέρει τον παλμό από γειτονιά σε γειτονιά, οδηγεί το πλήθος από τη φωτιά στην πλατεία. Η παρουσία και η μουσική της λειτουργούν ως άξονας μετάβασης από το τοπικό στο συλλογικό.
Με τον ήχο της Πανδώρας, η πλατεία της γειτονιάς και ο σκονισμένος δρόμος μεταλλάσσονται σε χρονοτόπο, σε χώρο όπου ο κοινός χρόνος της πόλης γίνεται βιωμένη εμπειρία κοινότητας.
Για έντεκα συνεχόμενες ημέρες, μέσα στο πιο σκληρό ψύχος του χειμώνα, οι μουσικοί της βρίσκονται αδιάκοπα στους δρόμους. Παίζουν, περπατούν, επιστρέφουν, ξαναξεκινούν. Πίσω από τη στολή υπάρχει άνθρωπος που παγώνει, κουράζεται, εξαντλείται και όμως συνεχίζει. Αυτή η επιμονή κρατά ζωντανή την παράδοση και τον ήχο της πόλης.
Έναν ήχο που δεν είναι γενικός καρναβαλικός ούτε διεθνούς κατανάλωσης. Είναι σκοποί και μελωδίες της ίδιας της περιοχής, το τοπικό ιδίωμα που διασώζει ιστορικό βάθος και εξασφαλίζει πολιτισμική συνέχεια. Η μπάντα δεν ντύνει απλώς το έθιμο με ήχο, μεταφέρει τον ίδιο τον ήχο της παράδοσης μέσα στο παρόν.
Έτσι, στην Κοζανίτικη Αποκριά συναντιούνται τα δρώμενα και τα νοούμενα: οι φανοί, οι άνθρωποι, η νύχτα και ο ήχος με την κοινότητα που συγκροτείται και σφυρηλατείται εκ νέου κάθε χρόνο γύρω από τη φωτιά και τον χορό.
Σε αυτό το διπλό επίπεδο ανήκει η Πανδώρα. Είναι σώμα μέσα στο δρώμενο και ταυτόχρονα φορέας της σχέσης που το συγκροτεί.
Ιωάννης Κούκας
