Γράφει η Μάρθα Στ. Καπλάνογλου Γεωπόνος -Ιστορικός Ελληνικού Πολιτισμού:
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΡΑΜΠΕΛΗ
Η αγράμπελη (γνωστή και ως κληματσίδα) είναι ένα αυτοφυές, πολυετές και ταχύτατα αναπτυσσόμενο αναρριχώμενο φυτό, με ξυλώδη βλαστό, που ανήκει στην οικογένεια Ranunculaceae.
Είναι ιθαγενές στην Ευρώπη και την Ελλάδα, συναντάται
σε φράκτες, θαμνότοπους και δάση και χαρακτηρίζεται από λευκά ή κρεμ-λευκά αρωματικά άνθη.
Το γένος στο οποίο ανήκει είναι αυτό της Κληματίδας (Clematis).
Τα πιο κοινά είδη, που συναντώνται στην Ελλάδα είναι: Clematis flammula (Κληματίς η φλογώδης):
Έντονα αρωματικό είδος.
Clematis vitalba (Κληματίς η Λευκάμπελος):
Η κοινή αγράμπελη, φυλλοβόλος αναρριχώμενος θάμνος. Clematis cirrhosa (Αγράμπελη η κιρρώδης):
Αειθαλής αναρριχώμενος θάμνος.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΟΙΝΑΝΘΗ
Η Οινάνθη είναι το “άνθος του αμπελιού”.
Υπάρχει, βέβαια και ένα γένος υδροχαρών, ενίοτε δηλητηριωδών φυτών (σκιαδοφόρα), γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, όταν τα συλλέγουμε.
* Ο Ιπποκράτης για την Αγριάμπελη (οινάνθη)
Ο Ιπποκράτης συνιστούσε συνήθως τη χρήση της σε μορφή αφεψήματος (βράσιμο των ανθέων σε νερό) ή την εμβάπτισή της σε οίνο για τη δημιουργία τονωτικών ιαμάτων.
Χρησιμοποιούσε τα άνθη της, κυρίως για τις στυπτικές και καταπραϋντικές τους ιδιότητες, σε διάφορες θεραπευτικές εφαρμογές.
Συγκεκριμένα:
I. Τα άνθη χρησιμοποιούνταν συχνά για την αντιμετώπιση γυναικολογικών παθήσεων, όπως η μητρορραγία (υπερβολική αιμορραγία).
II. Χορηγούνταν ως αφέψημα ή έγχυμα για τη θεραπεία της δυσεντερίας και της διάρροιας, λόγω της ικανότητάς τους να “σφίγγουν” το έντερο.
III. Χρησιμοποιούνταν ως στοματικό διάλυμα για την ανακούφιση από τον πονόδοντο και τη θεραπεία των φλεγμονών στα ούλα.
IV. Εφαρμόζονταν εξωτερικά σε καταπλάσματα, για την επούλωση πληγών και την αντιμετώπιση φλεγμονών του δέρματος.
* Το «Ιπποκράτειο κρασί»
Το λεγόμενο «Ιπποκράτειο κρασί» (vinum absinthianum) περιελάμβανε συχνά εκχυλίσματα ανθέων και βοτάνων σε γλυκό κρασί, για τη βελτίωση της πέψης και της όρεξης.
Τα συστατικά που χρησιμοποιούσε ο Ιπποκράτης στα ιάματά του, ήταν, με βάση τα άνθη και τα παράγωγα της αμπέλου και παρουσιάζονται ακολούθως:
*Τα άνθη της αγράμπελης:
Χρησιμοποιούνταν για τις στυπτικές τους ιδιότητες.
*Αψιθιά (Artemisia absinthium):
Το βασικό συστατικό του vinum absinthianum, γνωστό για τη βελτίωση της πέψης και την τόνωση του οργανισμού.
*Δίκταμο (Origanum dictamnus): Ένα από τα πιο πολύτιμα βότανα που πρόσθετε ο Ιπποκράτης για τις επουλωτικές και αντισηπτικές του ιδιότητες.
* Ο Ιπποκράτης συχνά πρόσθετε:
Μύρο και Λιβάνι για αντιφλεγμονώδη δράση και κρόκο , για την ανακούφιση από πόνους περιόδου και φλεγμονές, όπως και ροδόνερο ή άνθη Ροδιάς, για τις καταπραϋντικές τους ιδιότητες.
ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ
Η αγράμπελη χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση της, γιατί είναι τοξική.
*Δερματική τοξικότητα:
Καθώς τα φύλλα της είναι τοξικά, κατά το παρελθόν, χρησιμοποιούνταν από τους επαίτες, για προκαλέσουν τεχνητούς ερεθισμούς στο δέρμα τους, εξ ου και η ονομασία “το φυτό των ζητιάνων”.
Το φυτό περιέχει πρωτοανεμονίνη, η οποία δρα ως σοβαρός ερεθιστικός παράγοντας.
Η άμεση επαφή με το δέρμα μπορεί να προκαλέσει φουσκάλες, ερυθρότητα και φλεγμονή.
*Εσωτερική τοξικότητα:
Η κατάποση θεωρείται μη ασφαλής και τοξική.
Μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή γαστρεντερίτιδα, έμετο, διάρροια, έντονο πόνο και αιματηρά ούρα.
Με βάση μελέτες σε συγγενικά είδη Clematis, τα συμπτώματα δηλητηρίασης μπορεί να περιλαμβάνουν ζάλη, σύγχυση, σπασμούς και καρδιαγγειακά προβλήματα.
ΠΡΟΣΟΧΗ
Ενώ η αποξήρανση του φυτού μπορεί να μειώσει την τοξικότητά του, η ακατάλληλη χρήση μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή.
Συνιστάται, ιδιαίτερα η χρήση της, υπό την επίβλεψη ειδικού.
Γενικά, δεν προορίζεται για κατάποση, καθώς δεν είναι ασφαλής
ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ
Χρησιμοποιείται στην κηπουρική ως εδαφοκάλυψη ή ως αναρριχώμενο φυτό.
Χρησιμοποιείται συχνά για κάλυψη φρακτών, αν και θεωρείται ανθεκτικό “αγριόχορτο”.
Αναρριχάται σε φράκτες, δέντρα και τοίχους με ευλύγιστους βλαστούς, φτάνοντας συχνά τα 8-10 μέτρα ύψος.
Ανθίζει το καλοκαίρι, με μικρά, λευκά ή κιτρινωπά άνθη, που έχουν ελαφρύ άρωμα.
ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ.ΝΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΕΣΤΕ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΓΙΑΤΡΟ ΣΑΣ, ΠΡΙΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΦΥΤΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ.
