Η ΚΟΖΆΝΗ ΣΥΓΚΛΟΝΊΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΜΈΣΑ ΤΟΥ 18ου ΑΙΏΝΑ ΑΠΌ ΔΙΑΜΑΧΕΣ ΠΟΥ ΞΕΣΠΟΎΝ ΑΝΆΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ
Χωρίζονται σε 2 παρατάξεις ,τους Αλήφρονες και τους Δημοκρατικούς
Οι κάτοικοι αλληλοσπαράσσονται και πολλές οικογένειες εγκαταλείπουν την πόλη.
Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα φαινόταν ότι η Κοζάνη με την δραστηριότητα που είχαν οι κάτοικοι της, στην Κεντρική Ευρώπη και ο πλούτος συνέρρεε στην πόλη έκτιζαν πανέμορφα αρχοντικά και συγχρόνως με ευεργεσίες βοηθούσαν την πόλη όσο μπορούσαν για την ανεβάσουν ψηλά,αυτό φυσιολογικά θα οδηγούσε σε αύξηση του πληθυσμού , όμως στις απογραφές που έκαναν οι Οθωμανοί βλέπουμε το 1800 και το 1806 ο πληθυσμός να είναι αρκετά μειωμένος .
Αναζητήσαμε τις αίτιες που προκάλεσαν αυτή την ανάσχεση της ανάπτυξης και διαβάζοντας την ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗ του Π. Λίουφη είδαμε ότι εκείνη την περίοδο , ξεσπά διαμάχη ανάμεσα στους κάτοικους της Κοζάνης χωρίζονται σε δυο κόμματα και αλληλοσπαράσσονται .
Αυτή η κατάσταση οδηγείσαι σε μείωση του πληθυσμού μια και όσοι έχουν την δυνατότητα την εγκατέλειψαν .
Τα γεγονότα που περιγράφει , δικαιολογούν απόλυτα τον αριθμό των που εμφανίζεται σε δυο απογραφές που ακολούθησαν
Κάποια στιγμή αναλαμβάνει νέος επίσκοπος στην Κοζάνη που δυστυχώς αδυνατεί να συμβιβάσει τις 2 ομάδες που συγκρούονται
Η αιτία της σύγκρουσης ξεκίνα την απόφαση των μελών των Κομπανιών της Ουγγαρίας να ορίζουν οι ίδιοι του επιτρόπους που θα διαχειρίζονται τα χρήματα για την λειτουργία του δεύτερου σχολείου που είχαν ιδρύσει και όχι άνθρωποι που θα τοποθετούσαν οι θρησκευτικές αρχές , όπως γινόταν μέχρι τότε.
Μέσα στην πόλη υπήρχαν άνθρωποι του τάχθηκαν με την διατήρηση της κατάστασης όπως ήταν προηγουμένως και άλλοι που υποστήριζαν το αντίθετο .
Ταυτόχρονα, ο Αλή Πασάς ανέλαβε τη διοίκηση της Ηπείρου και συνέχισε να επεκτείνει την επιρροή του, και με τους Κοτσαμπάσηδες που έλεγξαν, έλεγξε την κατάσταση και καταπίεζε τους Κοζανίτες και όχι μόνο.
Κάποιοι αντιτάχθηκαν , και ανάμεσά τους ήταν και ο Γεώργιος Αυλιώτης, ο οποίος τελικά δολοφονήθηκε.
Η κατάσταση έφτασε στα άκρα όταν ο Αλη πασάς όρισε Κοτζάμπαση
τον Ρούση Κοντορούση ..
Προκείμενου να δώσουμε την ακριβή εικόνα για τα γεγονότα εκείνης της εποχής πήραμε το απόσπασμα που αναφέρατε σε αυτά, από το βιβλίο του Π. Λίουφη και με απλή μετάφραση από την καθαρεύουσα στην σημερινή γλώσσα την παραθέτουμε
Γράφει ο Λίουφης :
<< … Μετά το θάνατο του Μελετίου, χειροτονήθηκε επίσκοπος Σερβίων και Κοζάνης ο Ιγνάτιος ο Κατακάλου, το 1752 και έμεινε μέχρι το 1785 .Κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του Ιγνάτιου συνέβησαν δυσάρεστα γεγονότα που αξίζει να μνημονεύσουμε, τα οποία επέδρασαν ουσιαστικά στην κοινωνική κατάσταση του τόπου.
Όλα ξεκίνησαν λίγα χρόνια πριν όταν ιδρύθηκε το δεύτερο σχολείο στην Κοζάνη το οποίο δημιούργησαν οι Κοζανιτες έμποροι της και θέλησαν να ελέγξουν την διαχείριση των χρημάτων που έστελναν οι ίδιοι .
Στις 15 Οκτωβρίου του 1765, με έγγραφο πρακτικό και συνοδικό γράμμα κανονίζονται οι υποθέσεις του ελληνικού και κοινού Σχολείου, το οποίο ανέλαβαν να συντηρούν τους ομογενείς έμποροι της Ουγγαρίας.
Το σχολείο αυτό είναι καταγεγραμμένο σαν << Σχολείο της Κομπανίας >>
Το πρακτικό περιέχει επτά άρθρα, από τα οποία το έβδομο διορίζει
«Την εκλογή των επιτρόπων να την κάνουν οι έμποροι ι στην Ουγγαρία και αυτοί μόνο να έχουν την επιστασία του Σχολείου, των διδασκάλων και των μαθητών μέσω των επιτρόπων, χωρίς να έχει κανένας άλλος αρμοδιότητα γι’ αυτά (άνευ αντιστάσεως άλλης τινός).
Ο επίσκοπος, θέλοντας να ελέγξει τους διαχειριστές της ιερής περιουσίας, έγινε κι αυτός συνεργός σε κοινοτικά σκάνδαλα.
Εξαιτίας αυτών, επακολούθησε διχόνοια και όσοι ζούσαν στην πατρίδα τάχθηκαν προστάτες του παλαιού Σχολείου, ενώ οι εμπορευόμενοι στην Ουγγαρία άνοιξαν Νέο Σχολείο, αφού είχαν στα χέρια τους συγκεντρωμένο κεφάλαιο από το 1745 και εφεξής, και πλήρωναν τους. διδασκάλους με χρήματα των ετησίων τόκων.
Η διχόνοια αυτή κράτησε από το 1769 μέχρι το 1772, όταν έκλεισε το Σχολείο της Κομπανίας.
Η Σχολή έπαψε να λειτουργεί επειδή διακόπηκε η αποστολή των τόκων από την Κομπανία, λόγω του θεσπίσματος της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας,
Μια μερίδα πολιτών από τους επιτρόπους στην Ουγγαρία κρατούσαν δυσμενή στάση απέναντι στον Ιγνάτιο· η μερίδα αυτή έγινε ισχυρή και απέφευγε να αναγνωρίσει τα αρχιερατικά δικαιώματα του επισκόπου, τα οποία είχαν καθοριστεί με συνοδικό γράμμα επί πατριάρχη Σαμουήλ, το 1769.
Το έτος 1755, ο πατριάρχης Σαμουήλ έστειλε έξαρχο με παραινετική επιστολή για συμφιλίωση· αλλά το 1776, οι Κοζανίτες με νέα αναφορά τους κατηγορούν τον Ιγνάτιο και τον Πρωτοσύγκελο Καλλίνικο για καταχρήσεις
* Σχηματισμός φατριών. Δημοκρατικοί και Αλήφρονες
Με όλα αυτά, σχηματίστηκαν δυο αντίπαλες πολιτικές φατρίες, οι οποίες εξοπλίστηκαν και απειλούσαν με αλληλοσπαραγμό.
Η μία από τις ομάδες είχε αρχηγό τον Ρούση Γ. Κοντορούσση, αριστοκρατικό, οπαδό του Αλή πασά (Αλήφρονα) και φιλικώς διακείμενο προς τον Ιγνάτιο, ενώ η άλλη είχε επικεφαλής τον Γεώργιο Αυλιώτη, άνδρα με μεγάλη δημοτικότητα κι εχθρό της τυραννίας από την Ήπειρο.
Αυτός ξεσήκωσε και όπλισε τον λαό, εξαιτίας των φόρων που κατανέμονταν με κακό και άδικο τρόπο, κατέλαβε την πόλη και σκόρπισε το φόβο στους αντιπάλους.
Αυτή η δυσμενώς διακείμενη προς τον αρχιερέα μερίδα προέβη σε ανοσιούργημα θλιβερό για την Κοινότητα, το οποίο αύξησε της αθλιότητά της.
Οι αντίπαλοι, αφού συνέλαβαν τον πρωτοσύγκελο Καλλίνικο, τον κατασπάραξαν κυριολεκτικά και πέταξαν τα κομμάτια (τεμάχια) του σώματός του έξω από την πόλη.
Ο Ιγνάτιος, επειδή φοβήθηκε μήπως πάθει τα ίδια, δραπέτευσε στα Σέρβια· αργότερα, επανερχόμενος, ενήργησε για να σταλεί από την Κωνσταντινούπολη καπουτζής ( φύλακας ) προς κατάπαυσιν της κατάστασης· ο δε Αυλιώτης φοβήθηκε κι έφυγε κρυφά στη Πέστη, όπου διενεργούσε εμπόριο.
* Κατάπαυση της διχόνοιας
Τέλος, το 1771, με ενέργειες του Μάξιμου που είχε αποσταλεί ως έξαρχος, καταπραΰνεται η ταραχώδης κατάσταση, ενώ πέμπεται και επιστολή του πατριάρχη Γαβριήλ προς τους Κοζανίτες, η οποία τους προτρέπει σε ησυχία και ειρήνευση.
Οι κακολογίες κατά του αρχιερέα αποδείχτηκαν συκοφαντίες κι αυτοί που είχαν αποσταλεί στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσουν τη μετάθεση του ομολόγησαν ενώπιον της Συνόδου το ανυπόστατο των κατηγοριών και ζήτησαν συγγνώμη.
Με άλλη επιστολή του Πατριαρχείου, προτρέπονται άπαντες στην Κοζάνη να είναι διαλλακτικοί, να αφήσουν τα κομματικά και να ακούν τον αρχιερέα τους (πείθονται τω αρχιερεί).
Σ’ αυτόν δίνει λογαριασμό ο επίτροπος Ρούσης Μεσδιάνης και απαλλάσσεται της επιτροπείας στις 12 Νοεμβρίου 1782, ενώ ο επίσκοπος Ιγνάτιος είναι εντεταλμένος να εξουσιοδοτήσει τα μερίδια του οικονόμου Παπαγεωργίου, του Σακελλάριου Παπαχαρισίου κι ενός άλλου ιερέα.
Έτσι, μετά από πολύχρονη φατριαστική διαμάχη, κατά την οποία η επαρχία διοικούσε ουσιαστικά από πατριαρχικούς εξάρχοντες, οι οποίοι έλεγξαν επίσης τους κοινοτικούς και εκκλησιαστικούς λογαριασμούς, αποκαταστάθηκε ειρήνη και ο Ιγνάτιος πρώτος κατάρτισε εορτολόγιο, απαγόρευσε το. άνοιξη εργαστηρίων τις Κυριακές και τις άλλες Δεσποτικές εορτές και εξακολούθησε να ποιήσει με τη σύναψη της επαρχίας, μέχρι το 1785.
*Επίσκοπος Ιγνάτιος 1752 – 1785
Η αρχιερατική περίοδος του Ιγνατίου διήρκεσε 33 έτη, ήτοι από το 1752 μέχρι το 1785, και στη διάρκειά της οι φατριαστικές στάσεις επέφεραν έκπτωση της καλύτερης ευημερίας στην πόλη, ενώ απομάκρυναν πολλούς καλούς πατριώτες σε άλλες περιοχές.
Κατά το χρονικό αυτό διάστημα εκπατρίστηκαν οι οικογένειες Μπουντούρη, Καπλάνη, Ιμπακιά, Δημ. Ιωάννου, Σολδάτου, Σιαούλα, Χαρίση, Γαλανού κ.α. Ο Ιγνάτιος ετελεύτησε το 1785,
*Αγώνες Ρούσα – Αυλιώτη
Προηγουμένως λοιπόν είδαμε, ότι από το 1776 άρχισε να αυξάνει στην Κοζάνη η επιρροή της δύναμης του Αλή πασά, ο οποίος είχε ορίσει τη Ρούση Κοντορούση ως αντιπρόσωπό του. Αλλά, επειδή ο Αλής δεν ήταν ακόμη πολύ ισχυρός, στις πόλεις και τα χωριά, οι δημοκρατικοί, αφού κατανόησαν τους σκοπούς του Αλβανού άρχοντα, εναντιώνονταν στους οπαδούς του, πολύ περισσότερο μάλιστα στην Κοζάνη, η οποία απολάμβανε προνόμια και κάποια σχετική αυτονομία· διότι η πόλη τύχαινε να είναι Μαλικιανές, αφού ήταν κτήμα της Σουλτάνας· γι’ αυτό και η δράση του Αλή εδώ προχώρησε με μεγάλη προσοχή. Όμως, μετά την φυγή του αρχηγού των δημοκρατικών Γεωργίου Αυλιώτη, το κόμμα του Ρούσα ενισχύθηκε αρκετά, ώστε, όταν ο Αλή πασάς ανακηρύχθηκε ηγεμόνας της Ρούμελης, ο Ρούσας έφερε την πόλη πάνω κάτω κατά το δοκούν. Συνεργαζόμενος με τον Βοεβόδα, ο οποίος ήταν άνδρας από τους οπαδούς του Αλή, επιβάρυνε με φόρους τους δημοκρατικούς και με κάθε τρόπο πίεζε όσους είχαν φρονήματα φιλικά προς τον Αυλιώτη. Εξαιτίας αυτών, πολλές οικογένειες τίμιων πολιτών αναγκάστηκαν να εκπατριστούν, όπως οι οικογένειες Κόνδη, Μπούνου, Λουσιάνη, Οικονόμου κ.λπ.
Ο Γεώργιος Αυλιώτης όμως, διαμένοντας στον Πέστη και πληροφορήθηκε τις ατασθαλίες του αντιπάλου του, επειδή δεν ανέχτηκε τη συστηματική καταδίωξη των φίλων του και των οπαδών του, άφησε το κατάστημά του και μετά από δεκατέσσερα έτη, το 1795, ήλθε στην Κωνσταντινούπολη· μάλιστα, με, χρήματα και άλλα μέσα, κατάφερε να προσλάβει σουλτανικό διοικητή και αρχές της άνοιξης έφτασε στην πόλη κι εγκαταστάθηκε ως Κοτζάμπασης.
Αφού φυλάκισε τον Ρούσα οικογενειακώς, άρπαξε την περιουσία του και στην οικία του Οικονόμου θεωρούσε τους λογαριασμούς της Κοινότητας μαζί με τους προκρίτους.
*Εκστρατεία των οπαδών του Αλή κατά της πόλης. Πυρπόληση της αγοράς και μάχες
Μετά τα γεγονότα αυτά, ο Γ. Ο Αυλιώτης εξουσίαζε την πόλη, περιφερόταν αρματωμένος μαζί με άλλους πενήντα ενόπλους και είχε δύναμη μέχρι την άνοιξη.
Αλλά ο Ρούσας, αφού απέδρασε από τη φυλακή, έρχεται στα Γιάννενα, και παραλαμβάνει από την Αλή μεγάλη στρατιωτική δύναμη, υπό τους Σελιχτάρη Μπόντα[4] και Χρήστο Παλάσκα, Έλληνα από την Γότιστα της Πίνδου, οπλαρχηγό του Αλή[5]. Κατά τον μήνα Μάιο του 1797, στρατοπέδευσαν έξω από την πόλη, ο μεν στη θέση «Σκίρκα», ο δε άλλος κοντά στον ναό του Αγίου Δημητρίου, στη θέση «Αμυγδαλιές».
Αυτοί καλούσαν τον Αυλιώτη να παραδοθεί, αλλά εκείνος αδιαφορούσε. Ύστερα, αφού τον εγκατέλειψαν οι δικοί του, φοβισμένοι από το πλήθος του στρατού, οργανώνεται και διατάσσει τους στρατιώτες του να κάψουν την πόλη, για να μη γίνει λεία των Αλβανών· οι άντρες του, με κληματσίδες, δάδες και πίσσα πυρπόλησαν όλη την αγορά[6], μαζί με τα. εμπορεύματα· απελπισμένος ο ίδιος κατέφυγε σ’ ένα σπίτι απομακρυσμένο, στη θέση «αλώνια».
Επειδή ούτ’ εκεί ήταν ασφαλής, μετέβη στην οχυρωμένη οικία Δημισκή (κατόπιν ανήκε στην κυρ Γεώργη Κοεμτζή και τώρα στους Κωνστ. Και Νικόλ. Χαλκιά), συνοδευόμενος από την αδερφή του.
* Φόνος του Αυλιώτη. Απαγχονισμός των οπαδών του
Βλέποντας αυτά οι Αλβανοί εισέβαλαν στην πόλη και αφού τον απέκλεισαν, έβαλαν φωτιά· καθώς έβγαινε να τη σβήσει, ο Αυλιώτης πυροβολείται και πέφτει, μαζί με τρεις από τους τριάντα πιστούς συντρόφους.
Οι οπαδοί του παραδόθηκαν, μετά από κάποια αντίσταση, και μερικοί απέδρασαν· ο αντίπαλος του Αυλιώτη διέταξε να εκθέσει τον άνδρα στην αγορά[9], γυμνό και πρήνη, με το κεφάλι στα οπίσθια επί τρεις μέρες.
Αλλά και δέκα από τους οπαδούς του νεκρού ήδη αντιπάλου απαγχόνισε, στον πλάτανο του Αγίου Νικολάου, δίπλα στο κωδωνοστάσιο και άρπαξε την περιουσία τους[10]. Κατά τη συμπλοκή των Αλβανών με τον Αυλιώτη σκοτώθηκαν επτά Αλβανοί, πληγώθηκε δε και ο Χρήστος Παλάσκας.
Ο Αυλιώτης ήταν ψηλός, μεγαλόσωμος, μελανομύσταξ, ανδρείος, δημοτικός και φιλελεύθερος. Απόγονοι του σώζονται στην Ουγγαρία και ζουν ως ευγενείς κτηματίες, εξουγγρισθέντες κι έχοντας αποβάλλει το επίθετο Αυλιώτη.
*Τυραννία Κοντορούση. Τα έργα του. Θάνατος
Ο Ρούσας, αφού απαλλάχτηκε από τον ισχυρό αντίπαλό του, θριάμβευε ήδη στην Κοζάνη κι έγινε φοβερός για τους πάντες, διότι ήταν άνθρωπος δεσποτικός και φίλαρχος.
Γι’ αυτό δηλητηρίασε τον Ιωάννη τον Λογοθέτη, (Λούια) και τον γαμπρό του· με τέτοιες πράξεις κατέστη μισητός στο λαό και ύποπτος στον Αλή, ώστε με τον καιρό παραγκωνίστηκε.
Αντί αυτού, για μερικά χρόνια είχε ο Ιωάννης Στίνου (Αυγουστίνου) ή Στινούλης, μέσω του οποίου ο Αλή πασάς ήρθε στην Κοζάνη προς αναζήτηση της Αικατερίνης Χατζηκλήμου, η οποία κρυβόταν για ένα τρίμηνο στον οίκο του Καρατζά, ενώ ο γιός της Γ. Ο Λασσάνης είχε φυγαδευθεί.
Μετά τον Ιωάννη Στίνο ή κυρ Νάννο, για πολύν καιρό επίτροπο του Αλή και οργάνό του στην Κοζάνη ήταν ο Ιωάννης Παπαδημητρίου ή Παπαδόπουλος (και κυρ Νάννος), μαζί με τον αδερφό του Γεώργιο]· και αυτοί αναγκάστηκαν στο τέλος ν’ απομακρυνθούν από την Κοζάνη, μετά την πτώση του Αλή, επειδή είχαν διαπράξει πολλές ατασθαλίες και αμαρτήματα.
Για εξιλέωση ο Ρούσης Κοντορούσης που ήταν κάτοχος παιδείας και νομομαθής επιδόθηκε σε φιλανθρωπικές πράξεις μέχρι το τέλος της ζωής του 13/1/ 1832 άλλα και έτσι δεν μειωσε το μίσος του λαού ο οποίος εξυμνούσε με γλύκες αναμνήσεις και θαυμασμό τις ηρωικές πράξεις του Αυλίωτη
*Συνέπειες των ταραχών
Οι συνέπειες των φρικαλέων ταραχών] που συνέβησαν κατά τα έτη 1795 και 1797 ήταν τραγικές για την Κοινότητα· η πρώην ζωηρή κίνηση περιορίστηκε, από τη μια εξαιτίας της μετέωρης κατάστασης, από την άλλη επειδή πολλοί εμπορευόμενοι έφυγαν, κι έγιναν. πολλές καταστροφές.
Η δε σχολή ανέστειλε τη λειτουργία της για έξι περίπου συνεχόμενα χρόνια, μέχρι το 1803, οπότε ανέτειλλε οπωσδήποτε σχετική ησυχία και κόπασε η φατριαστική πολιτεία, μετά την παύση του Ρούσα…….. >>
Να σημειώσουμε ότι ακόμη και σήμερα ο Γεώργιος Αυλίωτης τιμάται από τους Κοζανίτες με την ονοματοδοσία πλατείας << Πλατεία Γ. Αυλίωτη >> που βρίσκεται στην δεξιά πλευρά της οδού Π. Μελά
ΙΙ, Άλλη μια αίτια για που έβαλε φρένο στην ανάπτυξη της Κοζάνης ήταν τα Ορλοφικά .
Μια ακόμη αιτία που δημιούργησε προβλήματα στην πολύ και στάθηκε εμπόδιο στην πρόοδο της ,ήταν τα Ορλοφικά όπως αποκληθήκαν οι συγκρούσεις που ξέσπασαν το 1770 ανάμεσα στου Ρώσους και τους Οθωμανούς και για αντιπερισπασμό προκλήθηκε και Ελληνική εξέγερση με δάκτυλο της Αικατερίνης Β που εκείνο τον καιρό βρισκόταν στην ηγεσία των Ρώσων . Επίκεντρο ήταν η Πελοπόννησος, οι Οθωμανοί επεκράτησαν και οι επιπτώσεις στις βόρειες περιοχές του Ελληνικού χώρου ήταν ήταν τραγικές και ιδιαίτερα και στην Δυτική Μακεδονία και στην Ήπειρο,
Η περιοχή υπέστη άγριες επιδρομές και καταστροφές από Τουρκαλβανούς ατάκτους (μισθοφόρους των Οθωμανών). Πολλά χωριά ερημώθηκαν, η Μοσχόπολη καταστράφηκε ,ενώ σημειώθηκαν μαζικές σφαγές αμάχων και πωλήσεις παιδιών ως σκλάβων.
Η αδυναμία της Πύλης να πληρώσει τους μισθοφόρους οδήγησε σε χρόνια λεηλασιών που διήρκεσαν έως το 1779.
Παρατηρήθηκαν επαναστατικές κινήσεις σε πόλεις όπως η Κοζάνη, η Σιάτιστα και η Καστοριά, οι οποίες όμως κατεστάλησαν γρήγορα λόγω έλλειψης Ρωσικής υποστήριξης. Οι συνέπειες περιλάμβαναν Βίαια αντίποινα και βαριά φορολογία από τις οθωμανικές αρχές.
Πολλοί κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, καταφεύγοντας κυρίως στη Ρωσία ή στην Αυστροουγγαρία, ενισχύοντας την ελληνική διασπορά. Η αποσταθεροποίηση της περιοχής ευνόησε τη δράση κλεφτών στα βουνά.
Οι κάτοικοι της Μοσχόπολης που δεν είχαν την δυνατότητα να κατευθυνθούν στα βόρεια και έξω από τα μέρη που έλεγχαν οι Οθωμανοί διασκορπίστηκαν και σε πάρα πολλά μέρη της Δυτικής Μακεδονίας Όμως αρχικά ο αριθμός αυτόν που κατευθύνθηκαν προς την Κοζάνη ήταν ελάχιστος αντιμετώπισε δυσκολίες .
Μια από τις αίτιες ήταν και οι συγκρούσεις που προαναφέραμε μεταξύ των ντόπιων κατοίκων και των Κοζανιτών εμπόρων της Κεντρικής Ευρώπης, γεγονός που επηρέασε τη συνοχή και την υποδοχή νέων πληθυσμών..
Η ίδια η Κοζάνη υπέστη επιδρομές από Τούρκους μπέηδες το 1770, σχεδόν ταυτόχρονα με την καταστροφή της Μοσχόπολης, καθιστώντας την λιγότερο ασφαλή ως μόνιμο καταφύγιο εκείνη την περίοδο.
οικογένειες που δεν εγκαταστάθηκαν απευθείας στην Κοζάνη, πέρασαν από ενδιάμεσους σταθμούς όπως η Σαμαρίνα, καταλήγοντας στην πόλη πολύ αργότερα. λίγο πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα
*Η Κομπανία της Ουγγαρίας
Είδαμε οτι η φαγωμάρα ξέσπασε στην πόλη και δημιουργήθηκαν 2 παρατάξεις όταν η Κομπανία της Ουγγαρίας με μελή Κοζανιτες εμπόρους θέλησε να ελέγχει την διαχείριση των χρημάτων που οι ίδιοι έστελνε ,προκείμενου να λειτουργεί το σχολείο που οι ίδιοι έστησαν και κάλυπταν όλα τα έξοδα του.
Έχει ενδιαφέρον να δούμε την δράση αυτής της οργάνωσης :
Το 1745, με κεφάλαια της αδελφότητας, ιδρύθηκε και δεύτερο σχολείο, γνωστό ως «Σχολεῖον τῆς Κομπανίας» μια και προϋπήρχε και η σχόλη της Κοζάνης που αδυνατούσε να καλύψει της ανάγκες για παιδεία όλων των παιδιών της πόλης
Και δεν ήταν η μόνη προσφορά στην πόλη που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν υπήρχαν και προσπάθειες για να την βοηθήσουν. και σε άλλους τομείς Υπηρχαν πολλές δωρεές τους συνέβαλαν στην ανέγερση ναών, βιβλιοθηκών και άλλων ευαγών ιδρυμάτων στην Κοζάνη.
Η Κομπανία της Ουγγαρίας, η συντεχνιακή αδελφότητα των Κοζανιτών εμπόρων, υπήρξε εξαιρετικά ισχυρή οικονομικά κατά τον 18ο αιώνα, αποτελώντας τον βασικό πυλώνα της οικονομικής άνθησης της Κοζάνης.
Οικονομική Ισχύς και Δραστηριότητα Οι Κοζανίτες έμποροι της Ουγγαρίας έλεγχαν σημαντικό μέρος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Κεντρικής Ευρώπης και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η οικονομική τους δύναμη ήταν τέτοια που στα τέλη του 17ου αιώνα, το εμπόριο ολόκληρων περιοχών (όπως μεταξύ Δούναβη και Τίσα) βρισκόταν στα χέρια Ελλήνων εμπόρων. Η πιο εύπορη ελληνική κομπανία στην Ουγγαρία ήταν αυτή του Κεσκεμέτ (Kecskemét), η οποία πλούτισε κυρίως μέσω του εμπορίου ζώων σε όλη την ουγγρική πεδιάδα. Η οικονομική τους υπεροχή μεταφράστηκε σε σημαντικό κοινωφελές έργο για τη γενέτειρά τους Η ισχύς τους άρχισε να φθίνει το 1772, όταν η Αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία απαγόρευσε σε ξένους υπηκόους τη μεταφορά εμπορευμάτων στην Αυστρία και κατάργησε τις ξένες “Κομπανίες”, οδηγώντας στη διάλυση της αδελφότητας των Κοζανιτών.
