Η αρχαία πόλη Αϊζανοί είναι γνωστή ως η «Δεύτερη Έφεσος», χρονολογείται από το 3000 π.Χ., βρίσκεται στην σημερινή περιοχή με το όνομα Çavdarhisar της Κιουτάχειας,
περίπου 50 χλμ. νοτιοδυτικά της Κιουτάχειας (Kütahya).
Επρόκειτο για πόλη της Επίκτητης Φρυγίας, .
Η πόλη αναπτυσσόταν στις όχθες του ποταμού Πεγκάλα. σε κεντρική θέση της πεδιάδας Αιζανίτιδος (σύγχρ. Örencik Ovasi). Ο ρους μάλιστα του ποταμού την χώριζε στα δύο, ενώ τέσσερις γέφυρες, που κατασκευάστηκαν στους Ρωμαϊκούς χρόνους, εξασφάλιζαν την επικοινωνία των δύο τμημάτων. Η κατασκευή μάλιστα μίας από τις γέφυρες χρηματοδοτήθηκε το 157 μ.Χ. από το M. Ulpius Appuleius Eurykles.
Στη δυτική όχθη του ποταμού εντοπίστηκαν το ιερό του Δία και τα περισσότερα δημόσια οικοδομήματα της αρχαίας πόλης, που κατασκευάστηκαν κατά το 2ο αιώνα μ.Χ.
ΘΕΣΗ
Η αρχαία πόλη Αϊζανοί βρίσκεται στην εσωτερική περιοχή της Δυτικής Μ. Ασίας , 4ι εντός των ορίων της περιοχής Çavdarhisar.
Σήμερα, βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 1000-1050 μ. στο επίπεδο, άδενδρο οροπέδιο, γνωστό ως πεδιάδα Örencik. Η πόλη βρισκόταν περίπου 25 χλμ. βορειοανατολικά του Κάδι, 40 χλμ. βορειοδυτικά της Αππίας, δυτικά της Άλιας και στις όχθες του ποταμού Ρύνδακου
ΠΟΤΑΜΟΣ ΠΕΓΚΑΛΑ
Ο ποταμός Pegala (Πέγαλα), γνωστός και ως Penkalas στην αρχαιότητα, βρίσκεται στην περιοχή της αρχαίας Φρυγίας( (Kütahya) ), σα. Σήμερα, είναι γνωστός ως Çavdarhisar Suyu.
Οι Φρύγες συνήθιζαν να κτίζουν ιερούς χώρους και κέντρα λατρείας σε ορεινές περιοχές κοντά σε πηγές γλυκού νερού, καθώς πίστευαν ότι η θεά Κυβέλη εμφανιζόταν σε βράχους, κοιλάδες και βουνά που υπήρχαν ανάλογες πηγές .
Το “Çavdarhisar Suyu” αναφέρεται στον ποταμό Kocaçay (ιστορικά ποταμός Penkalas), ο οποίος διασχίζει την περιοχή Çavdarhisar της Κιουτάχειας.
Ο ποταμός πηγάζει από την οροσειρά Kızık (Kocadağ).
Διασχίζει το φράγμα Çavdarhisar, το οποίο κατασκευάστηκε για αρδευτικούς σκοπούς μεταξύ 1985 και 1990.
Είναι παραπόταμος του ρέματος Bedir (Bedir Çayı), και τελικά αποτελεί μέρος των μεγαλύτερων λεκανών απορροής ποταμών στη Δυτική Μικρά Ασία.
Ο ποταμός ρέει κυρίως μέσα από την περιοχή Çavdarhisar, η οποία βρίσκεται περίπου 57 χλμ. νοτιοδυτικά της πόλης Κιουτάχεια.
ΟΝΟΜΑ
Διαχρονικά είχε τα ονόματα ; * Αϊζανόη & Αζάν ,, Αζανοί, Εξουάνουν, Αζάνιον και Εζεανοί., Çavdarhisar
Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, η πόλη ιδρύθηκε από τον Αιζάνα (ή Αιζήνα), γιο του Ταντάλου, ενώ κατά τον Παυσανία οικιστής της ήταν ο ήρωας Αζάνας, γιος του Αρκά και της νύμφης Ερατώς. Έτσι κατά την παράδοση φέρει το όνομα του ιδρυτή της
Χτισμένη εκατέρωθεν του ποταμού Πενκαλάς (Koca Çay), η Αϊζανόη ήταν η πόλη της Ερατώς, μιας από τις κόρες του Δία, της νύμφης των υδάτων, και του Αζάν, γιου του Αρκά, του βασιλιά της Αρκαδίας. Ήταν ο κύριος οικισμός των Αϊζανιτών, που ζούσαν
στη Φρυγία.
Λόγιες και νομισματικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η πόλη έφερε επίσης τις ονομασίες Αζανοί, Εξουάνουν, Αζάνιον και Εζεανοί ,εκτός από την ονομασία Αιζανοί
Τον 13ο αιώνα, μια φυλή γνωστή ως Τάταροι Çavdar (τουρκικής/κεντροασιατικής καταγωγής) χρησιμοποίησε τα ερείπια της παλιάς πόλης ως φρούριο, δίνοντας στην νεα πόλη που δημιούργησαν το σύγχρονο όνομά της, Çavdarhisar (που σημαίνει “Φρούριο Çavdar”).
* Οι Τάταροι Çavdar ήταν μια νομαδική φυλή Τουρκοτατάρων που κατοικούσε στη Δυτική Μικρά Ασία. κατά τον 13ο και 14ο αιώνα. Αρχικά έφτασαν στην περιοχή μετά τις μογγολικές εισβολές και είναι περισσότερο γνωστοί για τις στρατιωτικές συγκρούσεις τους με το πρώιμο οθωμανικό κράτος και τα μοναδικά ιστορικά τους ίχνη σε αρχαίες ρωμαϊκές τοποθεσίες.
ΙΣΤΟΡΙΑ
Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (α΄ μισό 3ης χιλιετίας π.Χ.), όπως αποδεικνύουν τα αρχαιολογικά ευρήματα.
Οι Φρύγες, τους οποίους ο Ηρόδοτος περιέγραψε ως τον αρχαιότερο λαό του κόσμου, ήταν η πρώτη κοινότητα που συναντήθηκε στην πόλη.
Οι Αιζάνοι ήταν από τις σημαντικές πόλεις της Μικράς Φρυγίας, εντός του φρυγικού κράτους, το οποίο ήταν διαιρεμένο σε Μεγάλη Φρυγία και Μικρή Φρυγία.
Μετά τους Φρύγες, η περιοχή κυβερνήθηκε διαδοχικά από τους Κιμμέριους, τους Λυδούς, τους Πέρσες, την Αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου
Κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους, πιθανόν γύρω στον 3ο αι. π.Χ., χρονολογείται η ελληνοποίησή της, με τη διείσδυση του ελληνικού πολιτισμού. Κατά την Ελληνιστική περίοδο, η περιοχή αυτή κυβερνήθηκε εναλλάξ από την Πέργαμο και τη Βιθυνία,
Στις αρχές του 2ου αι. π.Χ. η περιοχή των Αιζανών αποτέλεσε αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στους βασιλείς Ευμένη Β΄ του Περγάμου και Προυσία Α΄ της Βιθυνίας.
Το 184 π.Χ. καταλαμβάνεται από τον Ευμένη Β΄ και ανήκει πλέον στο βασίλειο του Περγάμου, ενώ το 133 π.Χ. περνά στον έλεγχο της Ρώμης.
Κατά τους Αυτοκρατορικούς χρόνους, ήδη από την εποχή του Αυγούστου, οι πολίτες των Αιζανών καταλαμβάνουν υψηλά αξιώματα και η πόλη αναδεικνύεται σε σημαντικό κέντρο εμπορίου και πολιτισμού και ταυτόχρονα αναπτύσσει στενές σχέσεις με τη Ρώμη.
Επιφανείς πολίτες των Αιζανών διατελούν ασιάρχες και ύπατοι, όπως οι P. Ulpius Appulejus Eurycles και Claudius Stratonikos, γεγονός που πιστοποιεί την ισχύ της πόλης.
Στα χρόνια του Αδριανού η πόλη ακμάζει, αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία και αποτελεί ένα από τα μέλη του Πανελληνίου, την ένωση των ελληνικών πόλεων που ίδρυσε ο φιλέλληνας αυτοκράτορας το 131/132
αλλά το 133 π.Χ. περιήλθε υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.
Την περίοδο αυτή ιδρύεται και ο μνημειακός ναός του Δία.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι, παρά το ρωμαϊκό χαρακτήρα, τον εκσυχρονισμό και την πολυτέλεια που αποκτά η πόλη με την ανέγερση μνημειακών δημόσιων οικοδομημάτων και κοινωφελών εγκαταστάσεων κατά το 2ο αιώνα,
διατηρεί στοιχεία της ανατολικής παράδοσης και κληρονομιάς της.
ΙΙΙΙΙΙΙ
Το ιερό του Δία στους Αιζανούς χρονολογείται την εποχή του Αδριανού (117-138). Το ιερό τέμενος οριοθετούσαν στοές. Ο ναός ήταν ιωνικός, ψευδοδίπτερος με 8×15 κίονες, υψωμένος πάνω σε πόδιο και αποτελεί τον καλύτερα σωζόμενο αρχαίο ναό στη Μικρά Ασία.
Ο γενικός σχεδιασμός του ακολουθεί τα ελληνιστικά πρότυπα και κυρίως αντλεί μορφολογικά χαρακτηριστικά από την αρχιτεκτονική του διάσημου αρχιτέκτονα της Ελληνιστικής περιόδου Ερμογένη.
Μπροστά από το ιερό αναπτυσσόταν η κεντρική αγορά της πόλης, στο εσωτερικό της οποίας βρισκόταν το ηρώο, ένας μικρός ναΐσκος υψωμένος πάνω σε πόδιο.
Το συγκρότημα της αγοράς, διαστάσεων 95×95 μ., το οριοθετούσαν δωρικές κιονοστοιχίες και χρονολογείται στα μέσα του 2ου αιώνα.
Στα βόρεια του ιερού του Δία βρισκόταν το θέατρο της πόλης. Πρόκειται για θέατρο ρωμαϊκού μικρασιατικού τύπου, που οικοδομήθηκε το γ΄ τέταρτο του 1ου αι. π.Χ., ταυτόχρονα με το στάδιο, με το οποίο αποτελούσε ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο. Και τα δύο κτήρια, που παρουσιάζουν διάφορες οικοδομικές φάσεις, ολοκληρώθηκαν το 2ο αιώνα, ενώ το στάδιο σταμάτησε να χρησιμοποιείται γύρω στα μέσα του 4ου αιώνα, λόγω της εκτεταμένης λιθαρπαγής των αρχιτεκτονικών μελών του οικοδομήματος.
Στα νοτιοδυτικά του θεάτρου βρισκόταν ένα μνημειακό συγκρότημα «λουτρού γυμνασίου», όπου ανάμεσα στους χώρους λούσεως και στην παλαίστρα αναπτύσσονταν επιμήκεις θολωτές αίθουσες, οι οποίες λειτουργούσαν ως μεταβατικό στάδιο και ζώνη μόνωσης. Το συγκρότημα αυτό χρονολογείται το β΄μισό του 2ου αιώνα.
Στην ανατολική όχθη του ποταμού πιθανολογείται ότι αναπτύσσονταν τα οικιστικά οικοδομικά τετράγωνα της πόλης.
Εκεί εντοπίστηκαν και τα αρχιτεκτονικά λείψανα ενός μάκελλου, το οποίο αποτελεί ένα από τα σπάνια παραδείγματα στη Μικρά Ασία του συγκεκριμένου κτηριακού τύπου. Επρόκειτο για ορθογώνιο συγκρότημα που περιελάμβανε υπαίθρια πλατεία με στοές, στο κέντρο της οποίας βρισκόταν η θόλος, που πιθανόν λειτουργούσε ως κρήνη.
Το Μάκελλο των Αιζανών χρονολογείται στο 2ο αιώνα, ενώ ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το διάταγμα του Διοκλητιανού (Edictum de pretiis rerum venalium) χαραγμένο στη λατινική γλώσσα σε αρχιτεκτονικά μέλη της θόλου, το οποίο αφορά έναν κανονισμό για τις τιμές των προϊόντων.
Νοτιότερα εντοπίστηκαν τα ερείπια ενός μνημειακού μαρμάρινου πρόπυλου, από όπου διερχόταν ένας ευρύς κεντρικός δρόμος με ιωνικές κιονοστοιχίες και κατεύθυνση προς τα βορειοανατολικά.22 Σύμφωνα με τους μελετητές, επρόκειτο για την ιερά οδό που συνέδεε το ιερό της Θεάς Μητέρας Στευνένης με το κέντρο της πόλης.
Ταφικά μνημεία επιφανών προσώπων της τοπικής ελίτ ανεγέρθηκαν γύρω στα μέσα του 2ου αιώνα κατά μήκος της οδού.
Μία ακόμη οδική αρτηρία πλαισιωμένη από πολυτελείς μαρμάρινες στοές, κατασκευασμένες από οικοδομικό υλικό σε δεύτερη χρήση, που ανάγεται στην Ύστερη Τμήματα του δρόμου έχουν αναστηλωθεί, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα γλυπτά που βρέθηκαν στο χώρο κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών ερευνών.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το μαρμάρινο άγαλμα ενός Σατύρου, στημένο μπροστά από τη βορειοανατολική στοά της οδού. Πρόκειται για αντίγραφο έργου του πρώιμου 3ου αι. π.Χ., που χρονολογείται την εποχή των Σεβήρων και προέρχεται από το εργαστήριο της πόλης Δοκίμειο.
Τέλος ένα ακόμα πολυτελές συγκρότημα θερμών διακοσμημένο με εξαιρετικά μωσαϊκά, που οικοδομήθηκε τον 3ο αι. μ.Χ., αποκαλύφθηκε στο νοτιοανατολικό τμήμα της πόλης.
Κατά το β΄ μισό του 5ου αιώνα, η πόλη λόγω οικονομικών δυσχερειών παρακμάζει, ενώ η μετέπειτα ιστορία της ακολουθεί εκείνη των μικρασιατικών πόλεων, που καταλήφθηκαν διαδοχικά από Πέρσες, Άραβες και Σελτζούκους
Μετα την εξαφανηση της η πόλη ανακαλύφθηκε ξανά από Ευρωπαίους ταξιδιώτες το 1824 και ερευνήθηκε και ταυτοποιήθηκε μεταξύ των ετών 1830 και 1840.
Οι επιστημονικές ανασκαφές εντός των Αϊζανών ξεκίνησαν το 1926 από τους D. Krencker και M. Schede για λογαριασμό του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και επί του παρόντος οι ανασκαφικές εργασίες διεξάγονται από το Πανεπιστήμιο Pamukkale.
Οι Αιζάνοι ήταν η πρωτεύουσα της Αιζανίτιδας, η οποία ανήκε στη Φρυγία.
Υπήρχαν λιγότερες πληροφορίες για την Προρωμαϊκή περίοδο για τους Αιζάνους. Λέγεται ότι ο πρώιμος οικισμός στην περιοχή χρονολογείται από τη δεύτερη χιλιετία π.Χ. Κατά τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν γύρω από τον Ναό του Διός, αποκαλύφθηκαν στρώματα οικισμών που χρονολογούνται από την τρίτη χιλιετία.
Οι Αιζάνοι απέκτησαν πολιτική σημασία, κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης μεταξύ των βασιλείων της Βιθυνίας και της Περγάμου.
Κατά την Ελληνιστική Περίοδο, οι Αιζάνοι εναλλάσσονταν μεταξύ των ηγεμονιών των βασιλείων της Περγάμου και της Βιθυνίας και στη συνέχεια τέθηκαν υπό ρωμαϊκό έλεγχο το 133 π.Χ.
Η Φρυγία Επίκτητος, η οποία αποτελείται από τους Αιζάνους, τη Νακολεία, την Κοτιάτιον, το Μιδαίον, το Δορύλειο και τους Κάδους, έκοψε τα δικά της νομίσματα μετά το 133 π.Χ.
Αυτή η περίπτωση δείχνει ότι οι Αιζάνοι ήταν σε μητρόπολη τον πρώτο αιώνα π.Χ.
Ωστόσο, μεγάλα μνημειώδη δημόσια κτίρια και αστικές υποδομές στην πόλη κατασκευάστηκαν κατά την πρώιμη αυτοκρατορική περίοδο.
Κατά τη Ρωμαϊκή Περίοδο, οι Αιζάνοι δεν ήταν μόνο μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Φρυγίας, αλλά είχαν επίσης σημαντική θέση ως εμπορικό οδικό δίκτυο.
Μέσω της παραγωγής δημητριακών, κρασιού και μαλλιού προβάτου, η πόλη γνώρισε ευημερία κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Καθώς οι εντατικές αρχιτεκτονικές αναπτυξιακές δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν, ειδικά τον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ., τα τοπικά εργαστήρια πέτρας απέκτησαν σημασία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Λόγω της θρησκευτικής και πολιτικής δύναμης των Αιζάνων, η Ρώμη παρείχε μια σημαντική σχέση με τις κοινότητες της περιοχής.
Κατά την πρώιμη Βυζαντινή Περίοδο, η πόλη ήταν έδρα επισκοπής και είχε χάσει τη σημασία της μετά τον 7ο αιώνα.
Κατά τον Μεσαίωνα, ο λόφος πάνω στον οποίο βρίσκεται ο ναός μετατράπηκε σε οχυρωμένη ακρόπολη, η οποία στη συνέχεια χρησίμευσε σε μια ομάδα Τατάρων Çavdar ως φρούριο των δυναστειών των Σελτζούκων,
ΕΥΡΗΜΑΤΑ
*Η πόλη έχει σημαντικά ερείπια που προέρχονται από τις προαναφερθείσες κατασκευές όπως :
* Ναός του Διός,
Η δομή του Ναού, η οποία είναι ένας από τους καλύτερα διατηρημένους Ναούς του Διός στον . στον κόσμο βρίσκεται σε έναν λόφο με θέα τον ποταμό .
Ο Ναός του Διός, που βρίσκεται πάνω σε έναν λόφο, ήταν το κύριο ιερό της πόλης. Υπάρχει μια περιοχή καλυμμένη με θόλους κάτω από τον ναό.
Ο ναός έχει ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό στην Μικρά Ασία με αυτό το σχέδιο.
Ο ναός αποτελείται από πρόνοα, ναό, οπισθόδομο και ένα θολωτό δωμάτιο κάτω από το υπόγειο.
Η απόσταση μεταξύ των κιόνων και των τοίχων των εσωτερικών δωματίων είναι διπλάσια από την απόσταση μεταξύ των κιόνων. Αυτό σημαίνει ότι το κτίριο είναι ψευδοδίπτερο.
Δεδομένου ότι ο χώρος που περιβάλλεται από τους κίονες του ναού είναι καλυμμένος με μάρμαρο, ο Ναός του Διός στους Αιζάνους είναι μοναδικός στο σχέδιο ψευδοδίπτερου.
Οι άλλοι ναοί σε αυτό το σχέδιο έχουν ξύλινη στέγη.
Αυτός ο ναός χτίστηκε μεταξύ του 1ου και του 2ου αιώνα μ.Χ.
Κατασκευάστηκε με 120 ιωνικούς και 4 κορινθιακούς κίονες. Οι τοίχοι της στοάς του ναού του Δία φέρουν επιγραφές που υμνούν τον Αυτοκράτορα Αδριανό.
*Συγκρότημα Σταδίου-Θεάτρου,
Μερικές από αυτές τις τεράστιες κατασκευές έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα, παρά τους σεισμούς.
Το Στάδιο χωρητικότητας 13.500 ατόμων και το Θέατρο χωρητικότητας 20.000 ατόμων, που βρίσκονται στα βόρεια της πόλης, είναι μοναδικά στον αρχαίο κόσμο
*Μάκελλο, Πρώτο Χρηματιστήριο στον Κόσμο.
Τα ερείπια του Μακελλούμ, του πρώτου χρηματιστηρίου στον κόσμο, που θεωρείται το θεμέλιο της σύγχρονης οικονομικής ζωής, ανακαλύφθηκαν κάτω από ένα τζαμί που καταστράφηκε από τον σεισμό του Γκεντίζ.
Οι ανασκαφές στην αρχαία πόλη Αϊζάνοι, οι οποίες προσέλκυσαν την παγκόσμια προσοχή με την ανακάλυψη του Macellum, επιταχύνθηκαν μετά το 1970, αρχικά διεξήχθησαν από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο.
Το Macellum είναι μια κυκλική περιοχή και στο κέντρο της βρίσκεται μια κυκλική κατασκευή που χρονολογείται από τον 2ο αιώνα. Είναι γνωστό ότι διάφορα πολυτελή τρόφιμα πωλούνταν γύρω από την κατασκευή.
Οι επιγραφές στους τοίχους μετέτρεψαν αυτό το μέρος από μια συνηθισμένη αγορά στην πρώτη αγορά εμπορευμάτων.
Αυτές οι επιγραφές καθόριζαν τις υψηλότερες τιμές στις οποίες μπορούσαν να πωληθούν αγαθά.
Υπολογισμοί τελών που όρισε ο Αυτοκράτορας Διοκλητιανός για την καταπολέμηση του πληθωρισμού βρέθηκαν επίσης στο Μακέλλουμ.
*Οδός Στοάς,
Κεραμικά που βρέθηκαν δίπλα στον ναό, που πιστεύεται ότι χρονολογούνται από το 2000 π.Χ., καταδεικνύουν τον αρχαίο οικισμό των Αιζάνων.
Η πόλη, η οποία γνώρισε σημαντική πρόοδο υπό Ρωμαϊκό έλεγχο από τον 1ο αιώνα π.Χ. και μετά, διέθετε επίσης ένα καλά ανεπτυγμένο οδικό δίκτυο.
Η κύρια διαδρομή αυτού του συστήματος ήταν η Οδός με Κιονοστοιχίες, που πιστεύεται ότι είχε μήκος 450 μέτρα εκείνη την εποχή.
Πλακόστρωτος με κίονες που είχαν ληφθεί από τον Ναό της Αρτέμιδος, αυτός ο δρόμος οδηγούσε στο Μακέλλουμ, το εμπορικό κέντρο της πόλης
*Γέφυρες και το φράγμα,
Ένα άλλο κτίσμα της πόλης που εκπλήσσει με τη δύναμη και την ανθεκτικότητά του είναι η γέφυρα πάνω από τον ποταμό Koca, τότε γνωστή ως Penkalas.
Αυτή η ρωμαϊκή γέφυρα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.
Πέντε γέφυρες ιστορικά διέσχιζαν τον ποταμό στους Αιζάνους. Δύο εξακολουθούν να υπάρχουν και να χρησιμοποιούνται σήμερα.
*Ιερο Των Μετέρων Στευνηνών,
Σύμφωνα με τον Jes, το ιερό ήταν αφιερωμένο στην Κυβέλη, που εδώ λατρευόταν ως Μητέρα Στευνένη, και υπήρχε ήδη από τους Προελληνιστικούς χρόνους.
* Αγορές
Υπάρχουν ερείπια από δύο αγορές,
* -Ναος της Αρτέμιδος
Ο ναός της Άρτεμης, την παρουσία του οποίου μαρτυρούν επιγραφικές και νομισματικές πηγές, αναζητείται στο κέντρο της αρχαίας πόλης.
Επρόκειτο για μαρμάρινο οκτάστυλο ναό ιωνικού ρυθμού.
Σύμφωνα με τις σχεδιαστικές αναπαραστάσεις, που πρότειναν οι μελετητές, στο τριγωνικό αέτωμα του ναού διαμορφωνόταν ένα άνοιγμα, το οποίο θα είχε προφανώς κάποιο λατρευτικό χαρακτήρα, μορφολογικό χαρακτηριστικό που απαντά άλλωστε και στην αρχιτεκτονική του Αρτεμίσιου της Εφέσου και στο ναό της Άρτεμης στη Μαγνησία του Μαιάνδρου.
Αρχιτεκτονικά μάλιστα μέλη της οδού της Ύστερης Αρχαιότητας θεωρούνται ότι προέρχονται από το ναό της Αρτέμιδος και χρονολογούνται στα μέσα του 1ου αιώνα.
* Αρχαίο φράγμα
Βρεθήκαν ερείπια αρχαίου φράγματος και αρχαίες υδάτινες οδοί και πύλες.
* Άγαλμα Σάτυρου
Ανάμεσά στα ευρηματα των ανασκαφφων τους ξεχωρίζει το μαρμάρινο άγαλμα ενός Σατύρου, στημένο μπροστά από τη βορειοανατολική στοά της οδού. Πρόκειται για αντίγραφο έργου του πρώιμου 3ου αι. π.Χ., που χρονολογείται την εποχή των Σεβήρων και προέρχεται από το εργαστήριο της πόλης Δοκίμειο.24
Το άγαλμα του Σατύρου, βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της Κιουτάχειας, θεωρείται ότι κοσμούσε αρχικά τους χώρους θερμών ή κάποιας ιδιωτικής έπαυλης
Η αρχαία πόλη των Αιζάνων είναι σύγχρονη με πόλεις όπως η Έφεσος, η Πέργαμος και η Σίδη.
ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ
Οι πρώτες νομισματικές κοπές χρονολογούνται το 2ο και 1ο αι. π.Χ., ενώ η πόλη συνέχισε να εκδίδει αργυρά και χάλκινα νομίσματα κατά τους Αυτοκρατορικούς χρόνους.12 Στα περισσότερα νομίσματα εμφανίζεται το εθνικό ΕΖΕΑΝΙΤΩΝ ή ΑΙΖΑΝΕΙΤΩΝ.
Οι όροι «Εζεανίτες» και «Ειζανίτες» (συχνά γραμμένοι ως Αιζανίτες) αναφέρονται στα νομίσματα της Αιζανής (ή Αιζανοί), της αρχαίας πόλης στη Φρυγία, στη σύγχρονη Τουρκία. αντιπροσωπεύουν την πολιτική ταυτότητα και εξουσία της πόλης-κράτους της Αιζανής.
Στην αρχαία Ελλάδα και την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο, οι πόλεις έκοβαν νομίσματα με τοπικά θρησκευτικά και πολιτιστικά σύμβολα για να προωθήσουν το κύρος και την ανεξαρτησία τους.
Η επιγραφή Αιζανίτες (των Αιζανιτών) χρησίμευε ως «έμβλημα» ή εγγύηση αυθεντικότητας από την πόλη. :
Τυπικά σχέδια για την Αιζανή περιελάμβαναν τις προστάτιδες θεότητες της πόλης ή ιερά σύμβολα, όπως ο Δίας (λόγω του διάσημου Ναού του Δία στην Αιζανή) ή τοπικές προσωποποιήσεις.
Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή, πολλά νομίσματα «Ειζανιτών» παρουσίαζαν πορτρέτα Ρωμαίων αυτοκρατόρων, όπως του Δομιτιανού, στην εμπρόσθια όψη (μπροστά) για να υποδηλώσουν την κατάσταση της πόλης εντός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Οι Αιζανοί εξέδωσαν αυτά τα νομίσματα κυρίως σε δύο περιόδους:
Ελληνιστική Περίοδος:
Η αρχική κοπή πιθανότατα ξεκίνησε όταν ήταν μια αυτοδιοικούμενη Ελληνική πόλη-κράτος. Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική Περίοδος (1ος – 3ος αιώνας μ.Χ.): Τα πιο συνηθισμένα νομίσματα των «Ειζανιτών» χρονολογούνται από τη Ρωμαϊκή εποχή, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της βασιλείας αυτοκρατόρων όπως ο Δομιτιανός (βασ. 81-96 μ.Χ.) και άλλων έως τις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ.
ΑΡΧΑΙΑ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Αρχαιολογικά λείψανα, επιγραφικές, νομισματικές και λόγιες πηγές επιβεβαιώνουν τη λατρεία της Θεάς Μητέρας (Κυβελης ) στο σπήλαιο με την ονομασία Στευνός, καθώς και τη λατρεία του Δία και της Άρτεμης στο κέντρο της πόλης.
Επιπλέον, όπως και σε πολλές ελληνικές πόλεις της αυτοκρατορίας, ξεχωριστή σημασία κατείχε η αυτοκρατορική λατρεία.
Στην πόλη των Αιζανών μάλιστα μαρτυρείται ότι θεσπίστηκαν και λάμβαναν χώρα αγώνες προς τιμή των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, όπως π.χ. τα Σεβαστά Κλαυδιανά προς τιμή του αυτοκράτορα Κλαυδίου λόγω της ευνοϊκής πολιτικής του προς την πόλη.
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Στην Αιζανοι υπήρχε Χριστιανική επισκοπή στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο, μέχρι τον 7ο αιώνα και λίγο μετά.
Ως εκκλησιά είχε χρησιμοποιηθεί και ο ναός του Δία .
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Οι Αιζάνοι, οι οποίες άκμασαν κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία χάρη στην καλλιέργεια σιτηρών, το κρασί και την παραγωγή μαλλιού, και των οποίων η φήμη εξαπλώθηκε πέρα από τα σύνορα της περιοχής, φαίνεται να επέδειξαν οριστική αστικοποίηση μόνο προς τα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. και στον 2ο αιώνα. βιώνοντας εκτεταμένες οικοδομικές δραστηριότητες και την κατασκευή
ΣΗΜΕΡΑ
Το Çavdarhisar είναι μια πόλη στην επαρχία Κιουτάχεια στην περιοχή του Αιγαίου στην Τουρκία . Είναι η έδρα της επαρχίας Çavdarhisar .] Ο πληθυσμός της είναι 2.099 (2022). Το υψόμετρο της είναι 1.026 μ. Το τοπικό ρέμα Kocaçay διασχίζεται ακόμη από τη Ρωμαϊκή Γέφυρα Penkalas .
