Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων τίθενται σε εφαρμογή με τον νέο Νόμος 5281/2026, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης πυρκαγιών και τον περιορισμό των κινδύνων κατά την αντιπυρική περίοδο. Οι νέες διατάξεις, όπως αποτυπώνονται στα άρθρα 41 και 43, εισάγουν σαφείς προθεσμίες, διευρυμένες υποχρεώσεις και αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων.
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πλαίσιο, ο καθαρισμός οικοπέδων καθίσταται υποχρεωτικός από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, ενώ έως την ίδια ημερομηνία πρέπει να έχει υποβληθεί και η σχετική δήλωση καθαρισμού.
Οι έλεγχοι από τους δήμους ξεκινούν από τις 16 Ιουνίου και διαρκούν έως τις 31 Οκτωβρίου, διάστημα κατά το οποίο μπορούν να πραγματοποιούνται και έλεγχοι από το Πυροσβεστικό Σώμα, ιδίως κατόπιν καταγγελιών.
Η υποχρέωση δήλωσης καθαρισμού αφορά ένα ευρύ φάσμα υπόχρεων, μεταξύ των οποίων ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές, καθώς και νομείς ακινήτων. Επιπλέον, στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται και φορείς του δημόσιου τομέα.
Η υποχρέωση καλύπτει οικόπεδα και ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλης, εντός ορίων οικισμών, σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτούς, καθώς και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Εξαιρούνται, ωστόσο, οι διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις κυρώσεις, οι οποίες κλιμακώνονται ανάλογα με τη φύση της παράβασης. Η μη υποβολή δήλωσης σε συνδυασμό με μη καθαρισμό οικοπέδου επιφέρει πρόστιμο 500 ευρώ, ενώ αν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση, το πρόστιμο διαμορφώνεται στα 100 ευρώ.
Για τον μη καθαρισμό οικοπέδου, προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι συνέπειες σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης, καθώς προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα υποβολής ένστασης εντός δέκα ημερών, ενώ σε περίπτωση απόρριψής της, ο δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, επιβαρύνοντας πλήρως τον υπόχρεο.
Το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως ηλικιωμένοι ή άτομα με αναπηρία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί μέσω φυσικής παρουσίας σε ΚΕΠ ή στην αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία.
Ο απαιτούμενος καθαρισμός περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων, όπως η απομάκρυνση ξερών δέντρων και κλαδιών, η αποψίλωση ξηρής βλάστησης, η αραίωση θάμνων και η απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σωστή διαχείριση των υπολειμμάτων, τα οποία πρέπει να μεταφέρονται σε αδειοδοτημένους χώρους, καθώς απαγορεύεται η απόρριψή τους σε κοινόχρηστους χώρους ή κάδους απορριμμάτων.
Όπως επισημαίνει το Τμήμα Περιβάλλοντος και Πολιτικής Προστασίας Δήμου Εορδαίας, η συμμόρφωση με τις νέες διατάξεις αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση πυρκαγιών, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όπου ο κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης είναι αυξημένος.
Η έγκαιρη προετοιμασία των πολιτών και η τήρηση των μέτρων αναμένεται να συμβάλουν καθοριστικά στην προστασία περιουσιών, φυσικού περιβάλλοντος και ανθρώπινων ζωών.
