Αργοναυτική εκστρατεία και σύγκρουση με τους Προϊστορικούς κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας – Του Σταύρου Π. Καπλάνογλου

5e6h756h75we67gw5e67y35675665

Με την τοπική παράδοση της Φλώρινας έχουν σχέση τα ονόματα των Αργοναυτών ΛΥΓΚΕΑΣ- ΚΑΛΑΙΣ – ΖΗΤΗΣ ,την αντίστοιχη της Καστοριάς με τους Διόσκουρους ΚΑΣΤΟΡΑ – ΠΟΛΥΔΕΥΚΗ

Του Σταύρου Π. Καπλάνογλου

Στην προηγουμένη ανάρτηση μας περιγράψαμε, γενικά, το φαινόμενο της πειρατείας στην αρχαία Ελλάδα και αναφέραμε την ένταξη σε αυτή την έντονη δραστηριότητα και των Τυρρηνών.

Κλείνοντας, μάλιστα, την σχετική δημοσίευση αναφέραμε και ορισμένα σχετικά περιστατικά, ένα εκ των οποίων ήταν και η σύγκρουση των Τυρρηνών πειρατών με τους Αργοναύτες.

Η Αργοναυτική εκστρατεία, στην οποία θα αναφερθούμε σήμερα, έχει ενδιαφέρον, καθώς διάφορες τοπικές παραδόσεις, στη Δυτ. Μακεδονία, μιλούν για κάποια ονόματα Αργοναυτών .

Σήμερα, πάρα πολλοί πιστεύουν ότι ο μύθος των Αργοναυτών αντικατοπτρίζει αληθινά γεγονότα και τις διαδοχικές προσπάθειες των κατοίκων του ελλαδικού χώρου, να αποκτήσουν πολύτιμα μέταλλα και στη συνέχεια τα πολύτιμα ,επίσης, σιτηρά. Στοιχεία δείχνουν, ότι η αναζήτηση για το χρυσόμαλλο δέρας ενδέχεται να βασίστηκε σε κάποιο αληθινό ταξίδι προς την Κολχίδα.

Έτσι, ώστε να ξαναθυμηθούμε την όλη ιστορία, θα ακολουθήσει μια περίληψη της εξέλιξης του μύθου

Ο Ιάσων, , ήταν ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου της Ιωλκού, τον οποίο ο θείος του, Πελίας, είχε σφετεριστεί από τον πατέρα του Αίσονα. Ο Ιάσων μεγάλωσε στο Πήλιο. Την ανατροφή του είχε αναλάβει ο Κένταυρος Χείρων. Όταν ο Ιάσων ενηλικιώθηκε, επέστρεψε στην Ιωλκό, με σκοπό να διεκδικήσει το θρόνο της πόλης.

Ο Πελίας είχε λάβει ένα χρησμό σύμφωνα με τον οποίο ο θρόνος του κινδύνευε από έναν μονοσάνδαλο. Μόλις είδε πως ο Ιάσων φορούσε μόνο ένα σανδάλι, καθώς είχε χάσει το άλλο διασχίζοντας ένα ποτάμι, και προκειμένου να τον εξοντώσει, του ανέθεσε να ταξιδέψει στην Κολχίδα και να φέρει πίσω στην Ιωλκό το χρυσόμαλλο δέρας. Το χρυσόμαλλο δέρας ήταν, κατά τον μύθο, μια ολόχρυση προβιά ενός κριαριού που είχε αφιερωθεί στον Δία.

Γι’ ,αυτό το σκοπό ο Ιάσων οργάνωσε την Αργοναυτική εκστρατεία .Η εκστρατεία ονομάστηκε έτσι, από το πλοίο του Ιάσονα, την Αργώ, την οποία κατασκεύασε ο Άργος ο Θεσπιεύς, γιος του Φρίξου. Για πλήρωμα, αλλά και για βοήθεια στην κατασκευή κάλεσε ό,τι πιο εκλεκτό υπήρχε στον Ελλαδικό χώρο.

Η ανταπόκριση στο κάλεσμα του Ιάσονα ήταν θαυμαστή: πενήντα ήρωες από όλο το μυκηναϊκό κόσμο έσπευσαν στο πλευρό του. Τα ονόματα, τα οποία παραθέτει ο Απολλόδωρος στα Αργοναυτικά, πιστοποιούν ότι ο Ιάσων επάνδρωσε την Αργώ με άριστους συνταξιδιώτες.

Σύμφωνα με το μύθο, ο ναυπηγός Άργος είχε ως αρωγό του την Αθηνά, θεά της σοφίας, προστάτιδα των επιστημών και της μηχανικής.

Το πλοίο που κατασκευάστηκε ήταν πρότυπο για την εποχή του , ήταν κωπήλατο με 50 κωπηλάτες [μονήρης πεντηκόντορος] και ένα κατάρτι με καραβόπανο υφαντό, εμβαδού 55 τ.μ.,πολύ ελαφράς κατασκευής, έτσι ώστε, αν χρειαζόταν, το πλήρωμα να μπορεί να το βγάζει στην στεριά. Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε τοπική ξυλεία από το Πήλιο από έλατο,μελιά, οξιά βελανιδιά και πεύκο. Είχε και 2 πέτρινες άγκυρες, μήκος 28,50μ. πλάτος 4,20 μ και εξωτερικό ύψος 1.95μ., ενώ ανέπτυσσε ταχύτητα 8,50 ναυτικών μιλίων την ώρα (μεγίστη εκτιμώμενη ).

Μετά την κατασκευή του στις Παγασές, ξεκίνησε από το λιμάνι της Ιωλκού διέσχισε το Αιγαίο, με στάση για μεγάλο διάστημα στην Λήμνο, μπήκε στα στενά του Ελλησπόντου και έφθασε στον Κύζικο, όπου τον φιλοξένησε ο βασιλιάς του τότε νησιού Κύζικος. Η Αργώ απέπλευσε, αλλά, δυστυχώς το πλοίο αναγκάστηκε να επιστρέψει, γιατί έπεσε σε σφοδρή θύελλα. Οι Κυζικιανοί τους περάσαν για εχθρούς και ακολούθησε μάχη, όπου ο Ιάσων από λάθος σκότωσε τον βασιλιά. Το ταξίδι συνεχίστηκε, μέχρις ότου έφθασαν στην έξοδο του Βοσπόρου και έπεσαν στις Συμπληγάδες πέτρες, τα πελώρια βράχια στην έξοδο για την Μαύρη θάλασσα. Η διαδρομή, στη συνέχεια, ήταν περιπετειώδης και επικίνδυνη μιας και η»Αξινος θάλασσα», όπως την έλεγαν τότε, κάθε άλλο παρά φιλόξενη ήταν. Η διαδρομή που ακολούθησε, από το ξεκίνημα μέχρι τον τόπο προορισμού της, η Αργώ, φαίνεται, σύμφωνα με τους ιστορικούς, να ήταν μια και συγκεκριμένη.

Τελικά , θα φθάσουν στην Κολχίδα, τη σημερινή Γεωργία, κοντά στον ποταμό Φάση και μετά από πολλές νέες περιπέτειες φέρνουν την αποστολή εις πέρας με την βοήθεια της Μήδειας, ξακουστής μάγισσας και κόρης του βασιλιά της Κολχίδας, Αιήτη, ο οποίος είχε υπό την κατοχή του το Χρυσόμαλλο δέρας.

Για το ταξίδι της επιστροφής υπάρχουν πολλές εκδοχές. Καμία από αυτές δεν υποστηρίζει ότι ακολούθησαν την ανάστροφη πορεία, μέσω του Ευξείνου Πόντου, καθώς οι Αργοναύτες φοβόντουσαν την αγριότητά του. Σε μια από τις φώτο-ιστορίες, που ακολουθούν τοποθετήσαμε κάποιες από αυτές τις διαδρομές επιστροφής, χωρίς να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες, για τους κινδύνους που διέτρεξαν, μέχρι να φθάσουν στην Ιωλκό και να παραδώσουν στον βασιλιά το χρυσόμαλλο δέρας.

Η συνέχεια για τον Ιάσονα, παρά τη φήμη που είχε το χρυσόμαλλο δέρας ότι έφερνε καλή τύχη, στον ίδιο έφερε μάλλον ατυχία .Ο Πελίας δεν κράτησε τον λόγο και δεν παρέδωσε τον θρόνο ,ο γάμος με την Μήδεια δεν είχε καλή εξέλιξη. Αργότερα,ξαναπαντρεύτηκε και τελικά, ευρισκόμενος στον Ισθμό της Κορίνθου, πάνω στην γερασμένη Αργώ έπεσε το κατάρτι και τον σκότωσε.

Και μια αναφορά σε λίγα από τα τοπωνυμία που ακούσθηκαν, κατά την διήγηση στην Αργοναυτικής εκστρατείας

ΙΩΛΚΟΣ

Η Ιωλκός ήταν αρχαία πόλη της Θεσσαλίας, στη σημερινή Μαγνησία, στους πρόποδες του Πηλίου. Βρισκόταν κοντά στην παραλία του Παγασητικού κόλπου. Αναφέρεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα και από σειρά άλλων αρχαίων συγγραφέων (Ησίοδος, Πίνδαρος, Σιμωνίδης, Ευριπίδης, κ.ά.).Ως μυθικός ιδρυτής της Ιωλκού αναφέρεται ο Κρηθέας, γιος του θεού Αιόλου, τον οποίο διαδέχθηκε ο Πελίας .

ΠΑΓΑΣΑΙ [6.500 π.Χ. – 330 μ.Χ.]

Οι αρχαίες Παγασές ταυτίστηκαν, με την περιοχή της μετέπειτα Δημητριάδας. Η πόλη των Παγασών γνώρισε μεγάλη ακμή, κατά τους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους, όταν αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Θεσσαλίας. Αλλά η μεγάλη ακμή του, σημειώθηκε στην Εποχή του Χαλκού, όταν ανέπτυξε εμπορικές επαφές με το βορειοανατολικό Αιγαίο, τις Κυκλάδες και τη νότια ηπειρωτική Ελλάδα. Ο χώρος αυτός, που συνδέεται με τη ναυτική παράδοση της περιοχής και διατηρεί ακόμη και σήμερα τον αλιευτικό, ναυπηγοεπισκευαστικό και εμπορικό χαρακτήρα του, είναι δικαιολογημένο να υποθέσουμε, ότι θα μπορούσε να σχετίζεται με το μύθο της αργοναυτικής εκστρατείας και την κατασκευή της Aργούς.

ΣΥΜΠΛΗΓΑΔΕΣ ΠΕΤΡΕΣ

Ο Στράβων, ο Ηρόδοτος και ο Ευριπίδης πίστευαν πως ήταν η είσοδος του Βοσπόρου από τον Εύξεινο Πόντο. Οι Συμπληγάδες Πέτρες στην ελληνική μυθολογία φέρονταν ως δύο πολύ μεγάλοι βράχοι προ θαλάσσιου στενού (διαύλου), που ενώνονταν και αποχωρίζονταν συνεχώς, έτσι ώστε να είναι αδύνατο το ασφαλές πέρασμα ενός πλοίου. Το πρώτο πλοίο που κατάφερε, τελικά, τον ασφαλή διάπλου ήταν το πλοίο «Αργώ», με τους Αργοναύτες, με τη βοήθεια της θεάς Ήρας, πιθανότατα αφού έχασε την πρύμνη του.

ΚΟΛΧΙΔΑ

Η Κολχίδα (Κολχίς) ήταν αρχαίο βασίλειο της Γεωργίας στη Δυτική Γεωργία , στα ανατολικά παράλια του Ευξείνου Πόντου και νότια του Καυκάσου

Γεωγραφικά, η περιοχή περιλαμβάνει τις περιοχές της σημερινής Αμπχαζίας και του Βατούμ(Δυτική Γεωργία) και της Ριζούντας στην Τουρκία.

Ανέκαθεν, ιστορικώς, η Κολχίδα αναφέρεται ως τόπος πλούσιος τόσο στη γεωργία, λόγω του ευνοϊκού κλίματος, όσο και σε ορυκτά. Ήταν γνωστή, κυρίως για τον χρυσό και ανέπτυξε, ιδιαίτερα, την χρυσοχοϊκή τέχνη,

Το 630 π.Χ. περίπου, ιδρύθηκαν οι αποικίες Διοσκουριάδα (Σοχούμ) και Φάσι, από Μιλήσιους

ΠΟΤΑΜΟΣ ΦΑΣΙΣ

Το ποτάμι, όπου κατά τον μύθο βρισκόταν το Χρυσόμαλλο δέρας. Ο Φάσις (σημερινή ονομασία: Ριόνι ) είναι ποταμός που αναφέρεται στα Αργοναυτικά και ρέει στα δυτικά της Δημοκρατίας της Γεωργίας, ο οποίος αποτελούσε το όριο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Ο Φάσις δεχόταν τα νερά του Ίππου και του Γλαύκου, σχηματίζοντας έναν μεγάλο ποταμό.

Όχι μόνον ο ποταμός Φάσις, αλλά και άλλα ποτάμια της περιοχής έδειξαν μετά, από έρευνες ότι είχαν περιεκτικότητα σε χρυσό, πολύ μεγάλη, που εξηγεί πως δημιουργήθηκαν οι θρύλοι .Και από την εποχή του Ρωμαίου ιστορικού, που άκουγε στο όνομα Αππιανός ο Αλεξανδρεύς (90-170 π. Χ) πίστευαν ότι είχε ιστορική βάση ο μύθος των Αργοναυτών που ξεκίνησαν εκστρατεία, για να βρουν το χρυσόμαλλο δέρας στην Αρχαία Κολχίδα και ότι βασικός σκοπός τους ήταν να μάθουν την τεχνική συλλογής ψηγμάτων χρυσού από τις κοίτες των ποταμών.

Σήμερα, πιστεύεται ότι το χρυσόμαλλο δέρας αντικατοπτρίζει την τεχνική της συλλογής του χρυσού ,από τα τότε χρυσοφόρα ποτάμια στην περιοχή. Η συλλογή του γινόταν με ειδικά ξύλινα πλαίσια, που είχαν μέσα και προβιές, που στήνονταν στα ποτάμια, για να «πιάνουν» τα ψήγματα χρυσού που παρέσυραν τα νερά.

Υπάρχουν έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή Σβανέτι της Γεωργίας, οι οποίες έδειξαν, ότι σε αυτή την περιοχή, ήταν δυνατόν να συλλέξει κανείς πολύ χρυσό από τα ποτάμια, χρησιμοποιώντας μεθόδους μοναδικές με την χρήση των προαναφερθείσας μεθόδου και ότι ήταν ήταν ένα πραγματικό γεγονός. Ο βασικός στόχος της αργοναυτικής εκστρατείας, λοιπόν, ήταν η απόκτηση χρυσού και μέσω της τεχνικής απόληψης χρυσού, μέσω προβιών. Το “δέρας”, λοιπόν, ήταν το τελικό αποτέλεσμα αυτής της τεχνικής εξόρυξης ψηγμάτων χρυσού, μια “χρυσή” προβιά, δημιουργώντας, έτσι, τον θρύλο του “Χρυσόμαλλου Δέρατος” στον πολιτισμένο κόσμο.

Ιδιαίτερα στον ποταμό Φάσι, αυτή η διαδικασία γινόταν με προβιές, κυρίως προβάτων, τις οποίες βουτούσαν οι μεταλλευτές μέσα στο ποτάμι, όπου και εγκλωβίζονταν τα ψήγματα του χρυσού. Στη συνέχεια, οι προβιές στέγνωναν και τινάζονταν για να συλλεχθεί ο χρυσός ή καίγονταν, για να ξεχωρίσουν οι σβώλοι του χρυσού.

με την πάροδο του χρόνου και την εξέλιξη των τεχνικών, οι προβιές τοποθετούνταν σε σταθερά ξύλινα ρείθρα μέσα στην κοίτη του ποταμού.

Σημειώνεται ότι οι κάτοικοι της Ιωλκού, από όπου ξεκίνησε ο Ιάσονας, είχαν γνώσεις μεταλλευτικής και μεταλλουργίας, καθώς στην περιοχή του Πηλίου έχουν βρεθεί μεταλλοφόρες περιοχές, με έντονη την παρουσία ορυκτών του σιδήρου, του μολύβδου και του χαλκού.

ΕΠΟΧΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Ο θρύλος (ιστορία;) των Αργοναυτών χάνεται σε βάθος χιλιετιών, με τη δράση να τοποθετείται πριν τον Τρωικό Πόλεμο (κατά τον 13ο π.Χ αιώνα), ενώ θεωρείται ότι η Αργώ είναι ένα πλοίο, που πρωτοκατασκευάστηκε τον 14ο αιώνα.

Οι πρώτες αναφορές για την Αργοναυτική εκστρατεία προέρχονται από την εποχή του Ομήρου (9ος με 8ο π.Χ αιώνα), και, πέρα από το μύθο, η εξιστόρηση της Αργοναυτικής Εκστρατείας παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τις κοινωνίες της Εποχής του Χαλκού, αλλά και την εξέλιξη του πολιτισμού στην περιοχή κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.

Η Αργοναυτική εκστρατεία ήταν και αυτή μια κοινή Ελληνική συνεργασία. Πραγματοποιήθηκε λίγα χρόνια μετά το Μίνωα και πριν από τη ναυτική εκστρατεία της Τροίας, αφού τα μέλη του πληρώματος του πλοίου Αργώ, με το οποίο έγινε η εκστρατεία αυτή (όπως π.χ. ο Θησέας, ο Ηρακλής κ.α.) ήταν λίγο νεώτεροι του Μίνωα.

Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΥΡΡΗΝΟΥΣ

Ο ΓΛΑΥΚΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΘΗΔΟΝΑ

Στην σειρά των βιβλίων που έχει γράψει ο Ι. Κακριδής για την μυθολογία της Ελλάδος μιλά για την Αργοναυτική Εκστρατεία και αναφέρει ότι:

1. Ο Γλαύκος από την Ανθηδώνα ήταν και ο κατασκευαστής και τιμονιέρης της Αργούς. Σε μια ναυμαχία με τους Τυρρηνούς, ήταν ο μόνος από τους Αργοναύτες, που δεν τραυματίστηκε, αλλά, τελικά, τον κατάπιε η θάλασσα. Όμως, ο Δίας τον λυπήθηκε και τον μεταμόρφωσε σε θαλάσσιο θεό, πράγμα ,που, μόνο, ο Ιάσονας πιστοποίησε.

ΟΙ ΑΡΓΟΝΑΥΤΕΣ ΚΑΙ Η ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Στην έρευνα που κάναμε είδαμε ότι υπάρχουν ονόματα Αργοναυτών που έχουν σχέση με την τοπική παράδοση

Οι Αργοναύτες αυτοί είχαν εξαιρετικές ικανότητες. Υποστήριζαν ότι μπορούσαν να δουν, ως και με ακτίνες Χ ή τηλεσκόπιο (Λυγκεύς) και πετούσαν (Ζήτης και Καλαϊς, αλλά και οι Διόσκουροι [Κάστωρ και Πολυδεύκης]).

Φλώρινα

Η αρχαία ονομασία της περιοχής ήταν Λυγκηστίς, που ήταν ένα αυτόνομο αρχικά μακεδονικό κρατίδιο, στο οποίο κατοικούσαν συγγενή ελληνικά-μακεδονικά φύλλα δωρικής καταγωγής, και το οποίο ο Φίλιππος Β” ένωσε με το δικό του μεγάλο μακεδονικό βασίλειο. Η περιοχή οφείλει την ονομασία της στον πρώτο μυθικό βασιλιά της, τον ήρωα και αργοναύτη Λυγκέα. ). Τους αμέσως επόμενους αιώνες, ελληνόφωνα φύλα, όπως οι Αχαιοί και οι Αιολείς μετανάστευσαν νοτιότερα, υπό την πίεση των Βρυγών. Αυτό οδήγησε σε νέα μετανάστευση νοτιότερα κατά τον 11ο αιώνα π.Χ. που έμεινε γνωστή ως κάθοδος των Δωριέων.

Όρος Βόρας [Καιμακτσαλάν]

Κατά την Ελληνική μυθολογία, στο Βόρα κατοικούσε ο Βορέας, ενώ κατά τον Ελλάνικο, ο Βορέας ήταν η προσωποποίηση του όρους Βόρα της Μακεδονίας. Οι δυο γιοι του Βορέα, Καλάις και Ζήτης πήραν μέρος στην Αργοναυτική Εκστρατεία ως Αργοναύτες.

Ζήτης

Με το όνομα Ζήτης στην ελληνική μυθολογία είναι γνωστός ο ένας από τους Βορεάδες. Πατέρας του ήταν ο Βορέας . Αδέλφια του ήταν ο Κάλαϊς, η Κλεοπάτρα και η Χιόνη. Ο Ζήτης και ο Κάλαϊς ήταν ονομαστοί για την ικανότητά τους να διασχίζουν με μεγάλες ταχύτητες τους αιθέρες, καθώς ήταν κι αυτοί φτερωτοί όπως και ο πατέρας τους. Ο Υγίνος γράφει, ότι οι φτερούγες τους ήταν κολλημένες στα πόδια τους και ότι τα μαλλιά τους ήταν γαλανά, ενώ αλλού ο ίδιος γράφει πως είχαν φτερά και στο κεφάλι τους.

Καλάις

Αδελφός του Ζήτη, επίσης, πτερωτός. Αναφέρονταν ως ωραίοι και ευκίνητοι αέρινοι ήρωες. Τόσο ο Καλάις, όμως, όσο και ο αδελφός του Ζήτης φονεύθηκαν από τον Ηρακλή, στην Τήνο.

Καστοριά

To όνομα της πόλης έχει συνδεθεί ,επίσης, με τον Κάστορα, καθώς στην τοπική μυθολογία αναφέρεται ,πως η πόλη κτίστηκε το 840 π.Χ. από τον αδελφό του Πολυδεύκη, μετά από χρησμό,που έλαβε από το Μαντείο των Δελφών.

Μάλιστα, στην παράδοση γίνεται αναφορά και στο σπήλαιο που υπάρχει στην Καστοριά και τον δράκοντα, που υπήρχε εκεί.

 


 

Σχολιάστε