ΙΝ.Ε/ΓΣΕΕ Δυτικής Μακεδονίας: Ποιοι υπάγονται στην ασφάλιση ΙΚΑ-ΕΤΑΜ

Ι. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑ

            Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 εδ. α του ΑΝ. 1846/1951, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 4476/1965, στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται τα πρόσωπα τα οποία, εντός των ορίων της χώρας, παρέχουν κατά κύριο επάγγελμα εξαρτημένη εργασία έναντι αμοιβής. Από τον ανωτέρω ορισμό, προκύπτει ότι για την ασφάλιση στο ΙΚΑ πρέπει να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: α) παροχή εξαρτημένης εργασίας, β) καταβολή αμοιβής για την εργασία αυτή και γ) εργασία κατά κύριο επάγγελμα.

                Στο ίδιο άρθρο ορίζεται ότι η ασφάλιση στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ είναι υποχρεωτική και αυτοδίκαιη. Τούτο σημαίνει ότι τυχόν αντίθετες συμφωνίες των μερών (δηλαδή του εργαζομένου και του εργοδότη) δεν μπορούν να αποκλείσουν την υπαγωγή στην ασφάλιση του ΙΚΑ, διότι αυτή είναι υποχρεωτική και επέρχεται ανεξάρτητα από τυχόν ενέργειες ή παραλείψεις των προσώπων αυτών. Έτσι, ακόμα και εάν οι συμβαλλόμενοι χαρακτηρίσουν μια σύμβαση ως έργου ή της προσδώσουν οποιονδήποτε άλλον χαρακτηρισμό, τα αρμόδια όργανα του ΙΚΑ και τα Δικαστήρια δεν δεσμεύονται από τον χαρακτηρισμό αυτό και μπορούν να υπάγουν μια σχέση εργασία στην ασφάλιση του ΙΚΑ, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις ασφάλισης.

                Επί των προϋποθέσεων ασφάλισης:

Α. Παροχή εξαρτημένης εργασίας

            Η υπαγωγή στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ προϋποθέτει παροχή εξαρτημένης εργασίας και διαρκεί για όσο χρόνο αυτή υφίσταται. Ως εξαρτημένη θεωρείται η εργασία στην οποία ο προσφέρων αυτήν τελεί κατά την εκτέλεσή της κάτω από την καθοδήγηση και την επιτήρηση του εργοδότη, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο αμείβεται. Αντίθετα, εάν ο εργαζόμενος διαθέτει ελευθερία ενεργειών, τότε δεν πρόκειται για εξαρτημένη εργασία και δεν υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

                Τα κριτήρια τα οποία κατά κύριο λόγο λαμβάνονται υπόψη για να διαπιστωθεί εάν η εργασία παρέχεται σε συνθήκες εξάρτησης είναι ενδεικτικά: εάν ο εργαζόμενος λαμβάνει οδηγίες και εντολές από τον εργοδότη αναφορικά με τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας του, τον τόπο της παροχής της, τον χρόνο αυτής, ιδίως εάν υπόκειται σε συγκεκριμένο ωράριο, εάν υποχρεούται να συμμορφώνεται σε κανονισμό προσωπικού, εάν η εργασία παρέχεται υποχρεωτικά αυτοπροσώπως, εάν ο εργοδότης παρέχει στον εργαζόμενο τα απαραίτητα μέσα για την εκτέλεση της εργασίας κ.ά. Η παροχή εργασίας υπό συνθήκες εξάρτησης αποτελεί πραγματικό γεγονός, τα δε Δικαστήρια εξετάζουν κάθε πρόσφορο στοιχείο για τη διαπίστωση συνδρομής της.

Β. Καταβολή αμοιβής για την παροχή της εργασίας

            Η καταβολή της αμοιβής για την παρεχόμενη εργασία αποτελεί αυτοτελές στοιχείο της ασφαλιστικής σχέσης. Βέβαια, η παροχή εξαρτημένης εργασίας προϋποθέτει ούτως ή άλλως την καταβολή αμοιβής, υπό την έννοια ότι η έλλειψη αμοιβής ισοδυναμεί με απουσία του στοιχείου της εξάρτησης. Η υπαγωγή στην ασφάλιση δεν εξαρτάται από το ύψος των αποδοχών του εργαζομένου.

Γ. Παροχή εργασίας κατά κύριο επάγγελμα

            Ως κύριο επάγγελμα νοείται αυτό στο οποίο ο εργαζόμενος αφιερώνει το μεγαλύτερο τουλάχιστον μέρος της δραστηριότητάς του και από το οποίο προέρχεται κατά κύριο λόγο ο βιοπορισμός του, έστω και σε μειωμένο βαθμό. Στην ασφάλιση του ΙΚΑ υπάγονται τα πρόσωπα τα οποία παρέχουν κατά κύριο επάγγελμα εξαρτημένη εργασία με αμοιβή, αλλά και τα πρόσωπα τα οποία παρέχουν μειωμένη απασχόληση όταν δεν έχουν άλλη πηγή βιοπορισμού. Όταν η παροχή εξαρτημένης εργασίας αποτελεί συγκύριο επάγγελμα, θεμελιώνεται η υποχρέωση για ασφάλιση στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

ΙΙ. ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ

            Σε περίπτωση που είναι δυσχερής η διάκριση εάν η παρεχόμενη εργασία παρέχεται υπό συνθήκες εξάρτησης ή όχι, τότε, σύμφωνα με τεκμήριο που ορίζεται στο άρθρο 2 παρ. 1 περ. α εδ γ, θεωρείται ότι η εργασία υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ. Εάν επομένως τα διοικητικά όργανα ή τα αρμόδια δικαστήρια αδυνατούν να διαπιστώσουν ένα πρόκειται ή όχι για εργασία ασφαλιστέα στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τότε ενεργοποιείται το ανωτέρω τεκμήριο του νόμου και ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει τις ασφαλιστικές εισφορές. Σημειώνουμε ότι το τεκμήριο είναι μαχητό, το οποίο σημαίνει ότι ο εργοδότης δύναται να επιδιώξει την ανατροπή της εφαρμογής του.

ΙΙΙ. Ειδικες Κατηγορίες Ασφαλισμένων που υπάγονται στην Ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ  

            Σύμφωνα με τα ανωτέρω και σύμφωνα με ειδικές διατάξεις, στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται πλέον οι εξής κατηγορίες ασφαλισμένων (Έγγραφο ΙΚΑ Γ99/1/112/5.6.2012):

Παρέχοντες εξαρτημένη εργασία
Αυτοτελώς απασχολούμενοι (ειδικές περιπτώσεις)

Ασκούμενοι μαθητές-σπουδαστές-φοιτητές
Συνδικαλιστές
Μαθητευόμενοι
Συνταξιούχοι
Εμπειρογνώμονες καπνού
Ρητινοσυλλέκτες
Δασεργάτες
Καθαρίστριες Δημοσίου, ΝΠΔΔ
Απασχολούμενοι με οποιαδήποτε σχέση (σύμβαση έργου – ειδικές περιπτώσεις)
Οικιακοί βοηθοί
Οι απασχολούμενοι στη ΔΕΗ (ασφαλισμένοι του τ. Ταμείου ΟΑΠ-ΔΕΗ)
Οι απασχολούμενοι στον ΟΤΕ, στα ΕΛΤΑ και στον ΟΣΕ (ασφαλισμένοι του τ. Ταμείου ΤΑΠ-ΟΤΕ)
Οι απασχολούμενοι στις Τράπεζες (πλην της Τράπεζας της Ελλάδος) και στην ασφαλιστική εταιρεία «Εθνική Ασφαλιστική»
Οι απασχολούμενοι στον ΗΣΑΠ (ασφαλισμένοι του τ. Ταμείου ΤΣΠ-ΗΣΑΠ)
Οι ξενοδοχοϋπάλληλοι (για τον κλάδο Ασθένειας υπήχθησαν από 1/8/2008)
Οι δημόσιοι υπάλληλοι (τακτικοί, μετακλητοί, λειτουργοί & στρατιωτικοί, υπάλληλοι ΝΠΔΔ, ΟΤΑ, ιερείς) που προσλαμβάνονται για πρώτη φορά από 1/1/2011.
Οι ναυτικοί από 1/1/2013 (ασφαλισμένοι του ΝΑΤ)

Επί των κατηγοριών αυτών, αναφέρουμε ενδεικτικά τα εξής:

1. Προσληφθέντες στο Δημόσιο μετά το έτος 2011

                Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 3865/2010, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι και λειτουργοί του Δημοσίου, οι τακτικοί και μετακλητοί υπάλληλοι της Βουλής, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ α και β βαθμίδας, καθώς και οι ιερείς και οι υπάλληλοι των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που προσλαμβάνονται για πρώτη φορά από 1/1/2011 και μετά υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια στον κλάδο κύριας σύνταξης του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Από την υποχρεωτική υπαγωγή των προαναφερόμενων κατηγοριών υπαλλήλων, λειτουργών και στρατιωτικών στην ασφάλιση του ΙΚΑ εξαιρούνται τα πρόσωπα για τα οποία προκύπτει υποχρεωτική ασφάλιση στο Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολούμενων.

2. Εργαζόμενοι με συμβάσεις έργου

                Στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται και τα πρόσωπα που απασχολούνται ή παρέχουν εργασία ή υπηρεσία με αμοιβή είτε σε φυσικά πρόσωπα είτε στο Δημόσιο είτε σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου, με οποιαδήποτε άλλη σχέση, πέραν εκείνης της εξαρτημένης εργασίας, εφόσον για αυτή την απασχόληση εργασίας δεν υπάγονται με ρητή διάταξη νόμου στην ασφάλιση άλλου ταμείου κύριας ασφάλισης. Για τα πρόσωπα δε που απασχολούνται στο Δημόσιο με σύμβαση μίσθωσης έργου, εκτός από την υπαγωγή στην ασφάλιση άλλου ταμείου κύριας ασφάλισης, τίθεται ως πρόσθετη προϋπόθεση υπαγωγής στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ η απασχόληση με συνθήκες που απαντώνται στις μισθώσεις εργασίας.

3. Κατ’ οίκον απασχολούμενοι με το κομμάτι

                Στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια, αν δεν ασφαλίζονται υποχρεωτικά σε άλλο ταμείο ασφάλισης, οι ραπτεργάτες και γενικά τα πρόσωπα που απασχολούνται αυτοπροσώπως και κατά κύρια απασχόληση στις διαδικασίες παραγωγής και συσκευασίας προϊόντων ή παροχής υπηρεσιών σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αμείβονται με το κομμάτι (φασόν) και εργάζονται στο σπίτι τους, σε εργαστήρια που βρίσκονται εκτός του χώρου λειτουργίας των επιχειρήσεων του εργοδότη, έστω και αν χρησιμοποιούν δικά τους εργαλεία.

4. Συγγενείς του εργοδότη

                Στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται πλέον υποχρεωτικά (αλλά όχι αυτοδικαίως) τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία σε εργοδότες με τους οποίους είναι σύζυγοι ή συγγενείς πρώτου και δεύτερου βαθμού, εφόσον για την εργασία τους δεν υπάγονται στην ασφάλιση άλλου φορέα κύριας ασφάλισης.

5. Απασχολούμενοι με εργόσημο

                Το κατ’ οίκον προσωπικό του εργοδότη που παρέχει εξαρτημένη εργασία ή υπηρεσίες φροντίδας, αμειβόμενο με την ώρα ή την ημέρα, είτε προς έναν ή προς περισσότερους εργοδότες ασφαλίζεται στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με την έκδοση εργόσημου. Οι εργασίες που ασφαλίζονται με τη διαδικασία αυτή είναι: οι υπηρεσίες οικογενειακής βοηθητικής φροντίδας (οικιακή καθαριότητα), οι κηπουρικές εργασίες, η φύλαξη και μεταφορά παιδιών, η παροχή βοήθειας σε ηλικιωμένους, οι υπηρεσίες που παρέχονται σε προγράμματα αποκατάστασης ατόμων σε ιδρύματα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, η νοσηλευτική φροντίδα αρρώστων, η παράδοση ιδιαίτερων μαθημάτων, οι μεμονωμένες μικροεπισκευαστικές εργασίες που δεν συνιστούν οικοδομικές εργασίες, οι υπηρεσίες αισθητικής φροντίδας· επίσης οι υπηρεσίες καθαρισμού και κηπουρικής κοινόχρηστων χώρων πολυκατοικιών, οι απασχολούμενοι ως εργάτες γης σε εργασίες καλυπτόμενες από την ασφάλιση του ΟΓΑ, οι διανομείς διαφημιστικών εντύπων, οι εργασίες προώθησης προϊόντων προσώπου και σώματος, επίσης  οι εργασίες σε πολυκαταστήματα κ.ά.

                Οι εργαζόμενοι που ασφαλίζονται με τη διαδικασία του εργόσημου λαμβάνουν κατά μέγιστο αριθμό τριάντα (30) ημέρες ασφάλισης ανά μήνα, ενώ για τύχουν παροχές ασθενείας σε είδος θα πρέπει να έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον εκατόν πενήντα (150) ημέρες ασφάλισης.

6. Καλλιτέχνες-Ερμηνευτές

                Στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάγονται τόσο οι παρέχοντες εξαρτημένη εργασία όσο και οι ελεύθεροι επαγγελματίες στον χώρο του θεάματος και ακροάματος. Ο νόμος (Ν. 1296/1982 άρθρο 4) προβλέπει ότι στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τους κλάδους σύνταξης και ασθένειας υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια οι μη παρέχοντες εξαρτημένη εργασία θεατρικοί συγγραφείς, μουσικοσυνθέτες, μεταφραστές, ποιητές, στιχουργοί, πεζογράφοι, σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, χορογράφοι, ενδυματολόγοι, τραγουδιστές, μουσικοί και γενικά ερμηνευτές κ.ά. Εργοδότες για την ασφάλιση των καλλιτεχνών θεωρούνται τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που αξιοποιούν το έργο ή την ερμηνεία ή γενικά τις υπηρεσίες τους.

7. Καθηγητές

                Οι καθηγητές που παραδίδουν μαθήματα σε ιδιωτικά φροντιστήρια εκπαίδευσης και ξένων γλωσσών, σε ιδιωτικές τεχνικές επαγγελματικές σχολές, σε εργαστήρια ελεύθερων σπουδών και Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης, σε ωδεία και σχολές χορού υπάγονται για την απασχόλησή τους αυτή στην ασφάλιση του ΙΚΑ, γιατί οι συνθήκες εργασίας τους είναι αυτές της εξαρτημένης εργασίας. Η ασφάλιση αυτή χωρεί ανεξαρτήτως του τρόπου αμοιβής τους και του παραστατικού πληρωμής τους και ανεξαρτήτως της απασχόλησής τους σε περισσότερους εργοδότες, αρκεί να μην είναι περισσότεροι από τρεις (3) την ίδια ημέρα.

8. Παραγωγοί πωλήσεων (Πλασιέ)

                Η κατηγορία αυτή υπάγεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ανεξάρτητα του τρόπου με τον οποίο συνδέονται με τον εργοδότη, δηλαδή με σύμβαση εργασίας ή με σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών, εφόσον εξυπηρετούν αποκλειστικά μια επιχείρηση και απασχολούνται μέσα ή έξω από αυτή, αυτοπροσώπως με τη διάθεση των προϊόντων της. Εφόσον συνεργάζονται με περισσότερες επιχειρήσεις ασφαλίζονται υποχρεωτικά στον ΟΑΕΕ. Δεν πρέπει να συγχέεται αυτή η κατηγορία με αυτήν των εμπορικών αντιπροσώπων, οι οποίοι έχουν ομώνυμη άδεια, είναι εγγεγραμμένοι στο Επιμελητήριο και στην Οικονομική Εφορία με την ιδιότητα αυτή.

9. Συνδικαλιστικά στελέχη

                Υπάγονται στην ασφάλιση του ΙΚΑ τα συνδικαλιστικά στελέχη, δηλαδή οι μετέχοντες στη διοίκηση επαγγελματικών σωματείων, εφόσον λαμβάνουν αποζημίωση από τα σωματεία αυτά. Για την ασφάλισή τους απαιτείται να έχουν απομακρυνθεί από τη συνηθισμένη εργασία τους και να απασχολούνται μόνιμα στη Διοίκηση του Σωματείου, ωστόσο δεν απαιτείται η απασχόλησή τους να αποτελεί και το κύριο επάγγελμά τους, δεδομένου ότι η ιδιότητα του μέλους διοίκησης του σωματείου δεν αποτελεί επάγγελμα.

10. Εργαζόμενοι στον καθαρισμό στο Δημόσιο και σε ΝΠΔΔ
Οι εργαζόμενοι καθαριστές/στριες του Δημοσίου και των ΝΠΔΔ που αμείβονται με πάγια μηνιαία επιχορήγηση υπάγονται υποχρεωτικά και αυτοδίκαια στην ασφάλιση του ΙΚΑ. Η υποχρέωση βαρύνει το Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο με το οποίο συνδέονται.

Επικοινωνία – Κοζάνη
ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Κοζάνης, Καμβουνίων 24 Τ.Κ. 50100
Σύμβουλοι: Κυριακίδου Χριστίνα, Φασνάκης Κωνσταντίνος
Τηλ: 24610-49780 fax 24610-49786
www.inegsee.gr   e-mail: kozaniinediktio@inegsee.gr

Κοινοποιήστε
Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on Google+0Email this to someonePrint this page

Σχολιάστε